Met twee nieuwe wetten wil Israël de doodstraf mogelijk maken voor Palestijnen die worden verdacht van ‘terrorisme’ of ‘het doden van Israëli’s’. De wetten vormen een ultieme illustratie van de apartheid waaronder Palestijnen moeten leven.
Israël is op weg om twee wetten in te voeren die de doodstraf mogelijk maken voor ‘terrorisme’ en ‘het doden van Israëli’s’, maar alleen als een Palestijn de dader is. Daarmee breidt het land het apartheidssysteem uit dat op allerlei manieren onderscheid maakt tussen Palestijnen en Israëliërs. De VN en Amnesty International hebben Israël opgeroepen de wetsvoorstellen in te trekken.
De voorstellen komen uit de koker van Itamar Ben-Gvir, minister van Nationale Veiligheid en leider van de extreem-rechtse partij Otzma Yehudit (Joodse Kracht). Eerder deze maand bezocht hij de Israëlische Ofer-gevangenis op de bezette Westelijke Jordaanoever. Van zijn bezoek bestaan bloedstollende video’s. Terwijl Palestijnse gevangenen worden mishandeld, verklaart hij: ‘Ik wil nog één ding: hen terechtstellen – de doodstraf voor terroristen.’ Een uitgebreidere video van Al-Jazeera toont Ben-Gvir en consorten met een gouden speldje van een strop op hun revers.
Nu al komen veel Palestijnen in gevangenschap om door marteling, ziekte of verwaarlozing. Volgens de VN-commissie tegen marteling is de beestachtige behandeling van gevangenen, waaronder verkrachting, ‘staatsbeleid’. Sinds oktober 2023 kostte het ten minste 94 Palestijnen het leven.
Naar verluidt worden in verschillende gevangenissen al voorbereidingen getroffen om de doodstraf door ophanging uit te voeren, en wordt gevangenispersoneel tot beul opgeleid. Personeel kan zich daar als vrijwilliger voor opgeven.
De beul kan nog niet aan het werk. De twee wetten werden in november in een eerste stemming door het Israëlische parlement aangenomen. Sindsdien worden zij door een commissie opnieuw beoordeeld. Aansluitend worden ze na een tweede en derde stemming in het parlement van kracht. De data van die stemmingen zijn nog niet bekend.
Het gaat om twee wetten. De eerste moet gaan gelden op de bezette Westoever, waar militaire gelegenheidsrechtbanken de plicht krijgen om op grond van het militair recht de doodstraf op te leggen voor ‘terroristische daden die de dood van een persoon veroorzaken, ook als dat niet de bedoeling was’. Wat ‘terroristische daden’ zijn, wordt niet gedefinieerd.
De wet zou vooral op vermeende daders van de Hamas-aanslagen op 7 oktober 2023 gericht zijn; Israël houdt op grond van die verdenking naar verluidt 9.000 Palestijnen gevangen. De honderdduizenden illegale Israëlische kolonisten op de Westoever worden nadrukkelijk uitgesloten van de wet: als door hun geweld een Palestijn wordt gedood, gaan ze vrijuit – zoals nu ook al het geval is.
De tweede wet moet gaan gelden in Israël en bezet Oost-Jeruzalem, en verplicht de doodstraf voor het ‘opzettelijk doden van Israëlische burgers of inwoners’.
Rechters zouden zo dus geen andere keus hebben dan bij bepaalde misdrijven de doodstraf op te leggen. Een pardon wordt ook uitgesloten, net als omzetting van de doodstraf in een andere straf. De wetten zouden ook nog eens met terugwerkende kracht worden ingevoerd, waardoor ook Palestijnen die nu al een straf uitzitten, kunnen worden opgehangen. Daarmee schendt Israël een belangrijk principe in het strafrecht, dat voorschrijft dat een verdachte alleen een straf kan krijgen die al op de wetsovertreding stond toen hij die beging.
Beide wetten zijn, als ze worden aangenomen, alleen van toepassing op Palestijnen. Dit versterkt het apartheidssysteem waaronder Palestijnen zowel in de bezette gebieden als in Israël al decennia leven. Zo gelden op de Westelijke Jordaanoever twee juridische systemen: illegale kolonisten vallen onder het Israëlische burgerlijk recht, Palestijnen onder het militair recht van de Israëlische bezetter.
Ook in Israël zelf hebben Palestijnen (en andere niet-Joden) met het Israëlisch staatsburgerschap nooit dezelfde rechten gehad als Joodse Israëli’s. In juli 2018 werd de apartheid vastgelegd in de ‘wet op de natiestaat’, die door de Israëli’s wordt beschouwd als één van de belangrijkste wetten ooit. De invoering van de doodstraf voor Palestijnen is een ultieme illustratie van dit Israëlische apartheidsregime.
‘Als deze wetsvoorstellen worden aangenomen, zullen zij Israëls wrede apartheidssysteem tegen alle Palestijnen van wie Israël de rechten controleert, verder verankeren’, schreef Amnesty International deze maand in een uitgebreide analyse. De mensenrechtenorganisatie roept Israël met klem op de discriminerende wetten te laten vallen.
De militaire rechtbanken zijn berucht vanwege hun oneerlijke processen. De nieuwe wetten zullen dat alleen maar verergeren, aldus Amnesty. Er komen ‘speciale procedures’ waaronder gevangenen geen recht hebben op informatie over hun proces, en waaronder geen bewijslast vereist is voor het uitspreken van de doodstraf. De straf moet vervolgens binnen negentig dagen worden uitgevoerd.
Amnesty zet de wetten bovendien in het perspectief van de voortdurende genocide in Gaza, die alleen kan bestaan dankzij ‘een ongekend niveau van ontmenselijking van Palestijnen in het Israëlische publieke discours en beleid’. Amnesty benoemt ook het toenemende gebruik van foltering en andere vormen van mishandeling van Palestijnen in Israëlische gevangenissen.
Behalve dat de wetten bijdragen aan het apartheidssysteem, zijn ze in strijd met het internationaal recht. Ook experts van de Raad voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, onder wie Speciaal VN-Rapporteur Francesca Albanese, stellen dat. Zij hebben Israël opgeroepen de wetten terug te trekken.
‘Verplichte doodstraffen zijn in strijd met het recht op leven. Door de rechter en het openbaar ministerie elke beoordelingsvrijheid te ontnemen, wordt een rechtbank gehinderd de individuele omstandigheden mee te wegen, inclusief verzachtende factoren, en om een proportionele straf op te leggen die past bij het gepleegde misdrijf’, aldus de experts.
Ondertussen staan families van Palestijnen die worden gegijzeld in Israëls martelcentra doodsangsten uit. De moeder van Arafat Mahmud Abu Shaeira, een Palestijn die in 2006 werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van 28 jaar, vertelde aan Al Jazeera: ‘Ik kan niet meer slapen, zo bang ben ik voor Arafat’.
Israël heeft sinds 1948 twee keer de doodstraf uitgevoerd. De laatste keer was in 1962 toen de nazi-oorlogsmisdadiger Adolf Eichman werd opgehangen. De eerste keer was in 1948 toen de Israëlische legerofficier Meir Tobianski door een vuurpeloton werd geëxecuteerd. Hij zou hebben gecollaboreerd met de Britten, maar werd later volledig gerehabiliteerd: het proces was gebrekkig en oneerlijk, en de aanklacht ongegrond.
