Ratten en ander ongedierte maken de omstandigheden in de Gazastrook nóg onleefbaarder. Israël stuurt slechts muizenvallen.
In de Gazastrook heerst een ongedierteplaag met ernstige overlast van en gezondheidsproblemen door ratten, wezels, insecten en parasieten. In de eerste vier maanden van dit jaar heeft het humanitaire bureau van de VN (OCHA) ten minste 70.000 infestaties gerapporteerd, infecties met dierlijke parasieten. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn er in dezelfde periode zeker 17.000 door ratten veroorzaakte infecties geweest. Meer dan 80 procent van de kampen voor ontheemden wordt bestookt door ongedierte, aldus de WHO. De rapporten van de VN en humanitaire organisaties en verslagen van journalisten in Gaza schetsen een ontluisterend beeld.
De plagen zorgen voor schurft en andere huidaandoeningen, problemen met de luchtwegen en bloed- en voedselvergiftiging. Het risico op infecties met soms dodelijke afloop, zoals met het hantavirus, neemt toe. De dieren prikken, bijten, krabben, en verspreiden ziektes en infecties via uitwerpselen, urine en speeksel. Zainab Al-Ghalban, een 58-jarige moeder van zes kinderen die in tent in een ontheemdenkamp in Al-Mawasi in het zuiden van de Gazastrook verblijft, vertelde The Rights Forum:
Overdag worden we belaagd door vliegen, ‘s nachts kunnen we niet slapen vanwege de muggen, vlooien en ratten. Ze zijn overal en het worden er elke dag meer. We krabben tot onze huid bloedt.
Volgens OCHA kampt op zijn minst zestig procent van de in totaal 2,4 miljoen mensen in de Gazastrook met deze problemen. Hun aantal groeit rap. De WHO-vertegenwoordiger in de Gazastrook, dr. Reinhilde Van De Weert, die de enclave onlangs bezocht, stelde tijdens een persconferentie in Jeruzalem dat de plagen ‘helaas het voorspelbare gevolg zijn van een ingestorte leefomgeving’.
Een interne briefing, waarin rapporten van ngo’s en de Verenigde Naties en mediaverslagen bij elkaar zijn gebracht, schetst een onthutsend beeld. Ratten laten zich niet alleen meer ‘s nachts zien, maar ook overdag, en ze houden geen afstand meer van mensen. Heuvels en vuilnisbergen in en rondom de ontheemdenkampen krioelen vanaf de schemer van de ratten, die zich door de specifieke omstandigheden bovendien steeds sneller voortplanten. Vlooien en teken op hun vacht brengen mogelijk pest en tyfus over. Nachtrust wordt onmogelijk en ouders blijven wakker om te proberen het ongedierte bij hun kinderen weg te houden.
Dr. Ayman Abu Rahma, directeur Preventieve Geneeskunde bij het Palestijnse Ministerie van Volksgezondheid, vertelde aan Al-Jazeera dat er steeds meer bijtincidenten zijn, met vooral baby’s, jonge kinderen en ouderen als slachtoffers. Die krijgen koorts of andere ziekteverschijnselen en hebben soms spoedeisende hulp nodig. Als gevolg van de genocide zijn er niet genoeg ziekenhuizen, klinieken en medisch personeel meer om die zorg te bieden.
Het rioleringssysteem in de Gazastrook is door de Israëlische bombardementen vrijwel volledig verwoest, waardoor het riool tussen de tenten in de ontheemdenkampen doorloopt. Dat trekt ongedierte aan, net als het afval dat niet kan worden opgehaald door gebrek aan infrastructuur, functionerende vuilniswagens en brandstof daarvoor. Er zijn ook geen mogelijkheden meer vuilnis te verwerken.
Ratten zijn vanuit het riool bovengronds gekomen en vinden beschutting in holen en gangen en ruimtes in het puin van de talloze kapotgeschoten gebouwen. Daar zijn ze veilig voor natuurlijke vijanden als katten, honden en roofvogels. Die zijn bovendien minder aanwezig als gevolg van de vernietiging van de leefomgeving in de Gazastrook en als gevolg van chemicaliën, zoals fosfor, in bombardementen door het Israëlische leger. De voedselketen is verbroken, waardoor ongedierte vrij spel heeft.
De ratten voeden zich, wegens gebrek aan voedsel, onder de puinhopen van gebombardeerde gebouwen met rottende menselijke resten. Ze worden steeds agressiever en laten zich door de aanwezigheid van mensen niet meer afschrikken. Zainab Al-Ghalban, de vrouw uit Al-Mawasi, tegen The Rights Forum:
De ratten hebben geen enkele doos of zak met voedsel onaangetast gelaten; geen meel, geen linzen, niets. We doen zo veel moeite om voedselhulp te krijgen, we lopen lange afstanden, om het vervolgens door de ratten te laten vernietigen. We proberen onze tent goed af te sluiten, maar het helpt niet. De ratten komen van onder het zand tevoorschijn. Ik word ’s nachts doodsbang wakker zodra ik beweging in de zakken hoor. Het zijn altijd ratten. Dan controleer ik snel of ze niet ook bij mijn kinderen zitten. We walgen als we rijst koken of meel gebruiken dat is vervuild met rattenkeutels. We gooien het weg, ook al hebben we het hard nodig.
Inshirah Hajjaj, een 63-jarige vrouw in een ontheemdenkamp bij Gaza-Stad, vertelde haar verhaal aan Middle East Eye. Ze heeft diabetes, waardoor ze nog nauwelijks gevoel in haar voeten heeft. Ze merkte verwondingen aan haar voeten op en dacht dat ze zich gestoten moest hebben: ‘In de dagen erna zwollen mijn tenen op en werden ze blauw. ‘s Ochtends had ik steeds nieuwe wonden.’ Een arts stelde dat het rattenbeten waren. Hajjaj: ‘Ik had nooit gedacht dat ratten aan mijn voeten zouden knagen. Ze hebben mijn lichaam aangevreten terwijl ik sliep.’
Als de temperatuur de komende maanden oploopt, neemt ook de ongedierteplaag waarschijnlijk toe. Er zijn slechts beperkte projecten om iets aan de situatie te doen, zoals een OCHA-project om via ’begassing’ het ongedierte te bestrijden en er komen beperkte hoeveelheden insecticide en pesticide de Gazastrook binnen. Maar het is veel te weinig, zegt ook Zainab Al-Ghalban:
Sommige organisaties proberen insecticiden te spuiten en gif te gebruiken tegen de ratten, maar dit gebeurt willekeurig en is niet effectief. Zoiets moet onderdeel zijn van een alomvattend plan voor ongedierte- en knaagdierbestrijding.
Een ander probleem is dat er geen goed zicht is op welke soorten ratten en ander ongedierte er rondlopen en welke ziektes die precies verspreiden. WHO-vertegenwoordiger Van de Weerdt tijdens de persconferentie:
We moeten een beter inzicht krijgen in de ziektes die de mensen in de Gazastrook treffen. Daarom hebben we er laboratoriumapparatuur en -benodigdheden nodig. Zoals velen van u weten, komen die apparatuur en benodigdheden de Gazastrook niet binnen.
De weinige maatregelen die kunnen worden genomen, nemen de oorzaken van de plaag niet weg.
Israël laat onvoldoende bestrijdingsmiddelen tot de Gazastrook toe en er zijn mogelijkheden noch plannen om het puin te ruimen, de lichamen onder het puin te bergen, het rioleringssysteem te repareren, het huisvuil op te ruimen, de hygiënische omstandigheden te verbeteren en de gezondheidszorg weer op te bouwen.
Eventuele oplossingen brengen bovendien mogelijk nieuwe problemen met zich mee. In één van de rapporten over de ongedierteplaag waarschuwt een deskundige voor het willekeurig verwijderen van puin: dat zou ‘een massale uittocht van knaagdieren uit hun holen richting opvangcentra en tenten kunnen veroorzaken, wat een dubbele gezondheidsramp zou ontketenen’.
De Cogat, het Israëlische agentschap dat de hulpvoorziening naar de Gazastrook coördineert, liet via X weten dat het daar ongeveer 90 ton ongediertebestrijdingsmiddelen naar toe heeft gebracht, ‘en meer dan duizend muizenvallen’.
Met dank aan Montaser Alsabe
