Kijk en luister ook naar deze podcast met een interview met Tareq Baconi.
In het pas verschenen boek Fire in every direction. A memoir laat de Palestijnse onderzoeker Tareq Baconi zien hoe zijn Palestijnse identiteit door verschillende persoonlijke en politieke gebeurtenissen een steeds bepalender rol krijgt, schrijft Marianne Dagevos van Podium voor Palestina.
Na zijn studie over Hamas, Hamas contained (2018), komt de Palestijnse schrijver en onderzoeker Tareq Baconi (1983) nu met een veel persoonlijker boek: Fire in every direction. A memoir. Hierin volgen wij Baconi’s coming-of-age en zoektocht naar zijn een eigen identiteit. Hij onderzoekt en ontdekt hoe zowel queer zijn als Palestijn daarvan onderdeel uitmaken.
Tareq Baconi groeide op in Amman in een gezin van Palestijnse vluchtelingen. In 1948 is zijn grootmoeder als jong meisje de Palestijnse havenstad Haifa ontvlucht om zich te vestigen in Beiroet. In 1976 tijdens de Libanese burgeroorlog, raakt haar dochter Rima betrokken bij de studentenprotesten voor Palestina en maakt zij van dichtbij mee hoe het Palestijnse vluchtelingenkamp Tel Al-Zaatar door de Libanese christelijke Falange-militie wordt bezet en uitgemoord.
Daarop besluit Rima met haar man Fadi en haar moeder naar Amman te vertrekken. Als onderdeel van de kleine christelijke Palestijnse gemeenschap daar staat de familie op afstand van de meer traditionele Ammaanse kringen waar sociale controle, eer en schaamte een grote rol spelen. Rima en Fadi krijgen drie zoons, Tareq is de middelste. Al jong merkt hij dat hij anders is: hij houdt van lezen, is niet geïnteresseerd in typisch ‘mannelijke’ spelletjes en voelt zich aangetrokken tot jongens.
Kijk en luister ook naar deze podcast met een interview met Tareq Baconi.
Een belangrijk deel van deze memoires gaat over de bijzondere vriendschap tussen Tareq en Ramzi, de zoon van een bevriende familie. Deze vriendschap eindigt abrupt als Tareq aan Ramzi zijn liefde verklaart. Daarna vertrekt hij naar Londen om te studeren en afstand te nemen van de sociale controle in Amman.
In het gezin waar Baconi opgroeit, is de Palestijnse identiteit geen groot thema. ‘Palestina’ wordt gezien als een verloren zaak. Tegelijk is zijn vader een fervent krantenlezer die het nieuws op radio en tv op de voet volgt. Zijn moeder heeft haar innerlijk vuur gedoofd, zo lezen we in een citaat waarnaar de titel van het boek verwijst:
And the fire within her? Until she learned to control it, it burned in every direction around her.
Eenmaal in Londen studeert Baconi voor ingenieur en stort zich in het nachtleven. Tot in 2003 de Irak oorlog uitbreekt en hij zijn Arabische roots niet langer kan verloochenen. Naast zijn werk als ingenieur gaat hij Midden-Oostenstudies studeren en promoveert uiteindelijk op een studie naar Hamas, later verwerkt in het boek Hamas contained.
Zijn academische en professionele carrière komen in dit boek slechts terloops aan de orde. Veel meer aandacht is er voor zijn eerste bezoek aan Palestina in 2018. De ervaringen daar zijn een belangrijke volgende stap in zijn identiteitsontwikkeling. Zo zoekt hij het huis van zijn grootmoeder op in Haifa en leest hij haar dagboeken. Ook brengt hij bezoeken aan Gaza om daar meer veldwerk te doen over Hamas.
Zijn gevoel bij Haifa geeft hij indringend weer:
Masked behind the European-looking buildings and the proclaimed Western sensibility, beneath the Hebrew street names and modern architecture, Palestine lies, present, dormant. Hiding herself, passing undetected against the backdrop of the Israeli society that had planted itself in her midst. Within the most private dwellings stand Palestinian walls bearing witness. Beneath the distractions of the settler nation, Palestine is everywhere, in its crevices and alleyways, in its topography, in its splendid stone mansions, grand municipal buildings, and cemeteries adorned with bougainvillea and olive trees and jutting minarets. Palestine remains where she has always been, its skeleton erect and dignified, waiting, even as the flesh around it –foreign, hostile – expands in its emptied quarters.
Baconi heeft een rijke schrijfstijl met beeldende beschrijvingen en diepgaande beschouwingen. Opmerkelijk is dat hij woorden en korte zinnen opneemt in het Arabisch en onvertaald laat.
In het nawoord noemt Baconi zijn memoir ‘An echo of an experience, perhaps more accurately describing a life as it is remembered than as it is lived.’ Een beschrijving die overeenkomt met de leeservaring. De eerlijkheid waarmee Baconi reflecteert op queer zijn en Palestijn zijn, maakt het boek heel sterk en waardevol om te lezen.
De genocide in Gaza en de straffeloosheid waarmee deze kon worden uitgevoerd heeft wereldwijd tot verbijstering en schok geleid. Waar westerse media het vaak nalieten ruimte te bieden aan de stemmen die de gruwelijkheden op juiste wijze konden verwoorden en duiden, hebben Palestijnen en niet-Palestijnen hun verdriet, verbijstering en analyses in grote mate in boeken verwoord. De komende periode wordt de boekenpagina van The Rights Forum bijgewerkt met recente titels die reflecteren op de genocide en verwante ontwikkelingen, met hulp van Marianne Dagevos van Podium voor Palestina.
