Bewakers in Israëlische gevangenissen vuren rubberen, plastic of sponsachtige kogels af op Palestijnse gevangenen. Dat blijkt uit 22 getuigenissen van gevangenen die Artsen voor Mensenrechten Israël (PHRI) en het Publiek Comité tegen Marteling in Israël (PCATI) hebben ontvangen. Sommige gevangenen werden in hun cel van dichtbij beschoten.
De getuigenverklaringen – afgelegd door 21 Palestijnen en één Joodse Israëliër – beschrijven incidenten in verschillende detentiecentra, waaronder Ofer, Ganot, Ktzi’ot, Gilboa, Megido, Nitzan en Eshel. In een enkel geval kwam de verklaring van een vrijgelaten gevangene, maar de meesten bereikten de mensenrechtenorganisaties via advocaten, of de info kwam uit medische dossiers van gevangenen.
De gevolgen van de beschietingen zijn vaak ernstig. In één geval moest een testikel in een ziekenhuis worden verwijderd, omdat die ‘compleet aan flarden’ was geschoten. Een andere gevangene raakte gewond aan zijn been, nadat hij van dichtbij was beschoten: hij moest geopereerd worden om een botbreuk te herstellen.
Er waren ook meldingen van verwondingen aan benen en het onderlichaam, aan de buik, bekken en handen. Sommige gevangenen vertelden dat ze van dichtbij werden beschoten tijdens invallen in de afdelingen en cellen. Verschillende gevangenen meldden dat hun verwondingen niet werden onderzocht of behandeld.
Een gevangene in de Ofer-gevangenis vertelde dat hij maandenlang geen behandeling had gekregen voor schurft, en dat hij uit protest weigerde vanuit de gevangenisbuitenplaats terug te keren naar zijn cel en medicijnen eiste. De bewakers reageerden door op hem te schieten en een taser tegen zijn hoofd te zetten. Een andere gevangene, in de Nitzan-gevangenis, vertelde dat hij tijdens een paniekaanval met meerdere rubberkogels in zijn onderlichaam werd geraakt.
Volgens Muhannad Abu Ghosh, directeur van de afdeling Gevangenen en Gedetineerden van PHRI, is het beschieten van gevangenen geen nieuw verschijnsel, maar is het de afgelopen maanden flink toegenomen. Hij zegt: ‘Vóór de genocide was het gebruik van deze wapens aan strenge regels gebonden en werden ze voornamelijk gebruikt als intimidatiemiddel. Tegenwoordig zijn ze een martelmethode. De beschietingen vergroten het risico op ernstige verwondingen en onherstelbare schade en kan levensbedreigend zijn.’
De Israëlische gevangenisdienst (IPS) beweert volgens Abu Gosh dat bewakers schieten om gevangenen ‘onder controle’ te houden. ‘Maar’, zegt hij, ‘uit getuigenverklaringen blijkt dat bewakers geweld initiëren zonder daartoe te zijn uitgelokt én dat dit geweld georganiseerd plaatsvindt: ze vallen afgesloten cellen binnen puur om de gevangenen die zich daarin bevinden te slaan en te beschieten. Het toenemende gebruik van vuurwapens normaliseert een nieuw niveau van geweld in gevangenissen.’
De PHRI en PCATI hebben de Israëlische gevangenisdienst geconfronteerd met de bevindingen. Die gaf het schieten toe, maar de bewakers zouden deze ‘minder dodelijk methode’ ‘weloverwogen en proportioneel’ inzetten. Welke wapens of munitie worden gebruikt, weigerde de instantie prijs te geven. Ook op de regels voor de inzet van deze wapens werd niet ingegaan. De eis om met schieten te stoppen, werd afgewezen.
Advocaat Merav Ben-Zeev, directeur van de juridische afdeling van PCATI, reageert: ‘De reactie van de Israëlische gevangenisdienst getuigt van een diepgaand gebrek aan respect voor de lichamen, de geestelijke gezondheid en de veiligheid van de gevangenen die aan zijn zorg zijn toevertrouwd. Bovendien blijft met deze reactie de geheimhouding in stand over wat zich achter de gevangenismuren in Israël afspeelt, waaronder extreem geweld en willekeurige marteling, wat allemaal worden gerechtvaardigd met een beroep op de veiligheid.’
De PHRI en PCAI overwegen verdere stappen tegen de Israëlische gevangenisdienst. Ben-Zeev: ‘Deze praktijk van beschietingen brengt niet alleen levens in gevaar, maar dient ook als vorm van marteling en psychische mishandeling.’
Volgens Abu Gosh bevestigt de praktijk van het beschieten van gevangenen dat bewakers in feite vrij spel hebben gekregen gevangenen te mishandelen en martelen, zonder daarvoor ter verantwoording te worden geroepen. Abu Gosh: ‘Het tragische gevolg van dit ongecontroleerde geweld is de dood van meer dan honderd gedetineerden in Israëlische gevangenissen in minder dan drie jaar tijd.’
