Gedode Palestijnse hulpverleners liepen in Israëlische hinderlaag

Op 23 maart 2025 werden in Gaza vijftien Palestijnse hulpverleners door Israëlische militairen vermoord en in een massagraf gedumpt. Nieuw onderzoek documenteert de gruwelijke details en de Israëlische pogingen om die te verhullen.

Pas op 30 maart verleende het Israëlische leger toegang tot de locatie van de moord. Daar werd een massagraf aangetroffen met de lichamen van de hulpverleners en hun geplette voertuigen. © UN OCHA

Onder de noemer Israeli Executions of Palestinian Aid Workers and Efforts to Conceal Evidence publiceerden de onderzoekers van Forensic Architecture en Earshot een precieze reconstructie van de gebeurtenissen in de vroege ochtend van 23 maart 2025 en de daaropvolgende dagen. We beschreven de destijds al schokkende zaak op 1 april en 7 april 2025, waarvan een korte samenvatting:

De moord op 15 Palestijnse hulpverleners

Op 18 maart 2025 verbrak Israël het staakt-het-vuren dat sinds 19 januari dat jaar in Gaza van kracht was. Alleen al die dag werden 414 Palestijnen gedood. De Palestijnse hulpdiensten waren sindsdien dag en nacht onderweg om slachtoffers van Israëlische (lucht)aanvallen bij te staan.

Zo ook op 23 maart toen twee ambulances van de Palestijnse Rode Halve Maan rond vier uur ’s nachts uit verschillende richtingen afkwamen op een melding in de omgeving van Tall al-Sultan, pal ten westen van de stad Rafah in het zuiden van de Gazastrook.

Nadat het contact met één van de ambulances verloren ging, werd een zoekactie gestart door een konvooi dat uiteindelijk uit vier ambulances en een brandweerwagen bestond. De vermiste ambulance werd gevonden, het konvooi hield halt en hulpverleners stapten uit.

Het bleek een hinderlaag. In het donker openden verdekt opgestelde Israëlische militairen het vuur, zoals ze dat eerder bleken te hebben gedaan op de vermiste ambulance. Ook twee passerende VN-voertuigen werden onder vuur genomen.

In totaal werden vijftien Palestijnen gedood. Ten minste drie van hen werden van nabij geëxecuteerd. De doden werden samen met de geplette voertuigen in een massagraf gebulldozerd. De locatie werd met aarden wallen afgeschermd.

Twee Palestijnse hulpverleners werden door de Israëli’s gevangengenomen. Eén van hen werd afgevoerd naar martelkamp Sde Teiman in Israël, waar hij 37 dagen lang ernstig werd mishandeld. De tweede werd bij Israëlische checkpoints ingezet als levend schild. Beiden overleefden; hun getuigenissen maken deel uit van het onderzoek.

Lees verder Lees minder

De onderzoekers hebben de gebeurtenissen nu van minuut tot minuut in kaart gebracht. Zij maakten daarvoor gebruik van ruimtelijke en geluidsanalyse op basis van audio- en videofragmenten op telefoons van de hulpverleners, naast onder meer satellietbeelden en de getuigenissen van twee overlevenden. Hun belangrijkste bevindingen:

De Palestijnse hulpverleners liepen ’s nachts in een Israëlische hinderlaag.
Vijf ambulances, een brandweerwagen en twee VN-voertuigen werden doorzeefd.
In ruim vijf minuten werden 844 kogels op de hulpverleners afgevuurd, naast een geleide raket van het type Spike LR van fabrikant Rafael.
Van de 15 Palestijnse doden werden er drie van dichtbij geëxecuteerd.
De lichamen werden met de geplette voertuigen in een massagraf gedumpt en pas op 30 maart gevonden.
Van drie van de Israëlische daders zijn de voornamen bekend: Elias (Lalas), Yotam en Amatzia.

Ook de pogingen van het Israëlische leger om de sporen van de slachting uit te wissen zijn door de onderzoekers nauwkeurig gedocumenteerd. Het leger zette bulldozers en een graafmachine in om bewijs te vernietigen, het massagraf te delven, en het gebied te transformeren en ontoegankelijk te maken.

Israëlische leugens

Haaks op het uitwissen van de gebeurtenissen stonden de leugens waarmee Israël die trachtte te legitimeren – en die op pijnlijke wijze werden weerlegd. In het nauw gebracht deed het Israëlische leger intern onderzoek. Daaruit bleken weliswaar ‘verschillende professionele tekortkomingen’ en ‘overtredingen van bevelen’, maar verder pleitte het leger zichzelf vrij: er was niet ‘willekeurig geschoten’, er was sprake van ‘slecht zicht in het donker’ en van een ‘vijandig en gevaarlijk gevechtsgebied’ en een ‘wijdverbreide dreiging’.

Slechts drie dagen later bleek uit een publicatie van de Israëlische krant Haaretz dat ook dit was gelogen, en dat het leger cruciale uitkomsten van het onderzoek buiten zijn rapport had gehouden. Zo werd wel degelijk ‘willekeurig geschoten’ op het hulpkonvooi, dat bovendien van ver moet zijn geïdentificeerd. Het verplaatste zich langs een route die specifiek was aangewezen voor ambulances en waarvan de Israëli’s wisten dat die in de bewuste nacht druk zou worden gebruikt.

Stop de straffeloosheid

Forensic Architecture deed eerder onderzoek naar de dood van Hind Rajab en de executie van Ahmad Erakat, beide door toedoen van het Israëlische leger. De moord op de vijftien hulpverleners en deze zaken hebben gemeen dat zij straffeloos konden worden begaan. Het onderzoek van Forensic Architecture en Earshot bevestigt dat qua gerechtigheid niets van Israël te verwachten valt.

Op 6 april 2025 noemde toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp (NSC) de Israëlische aanval op de Palestijnse hulpverleners een ‘mogelijke schending van het oorlogsrecht’, waarnaar grondig onderzoek moet worden ingesteld. Dat onderzoek is er nu. Met dermate ernstige conclusies dat maatregelen niet mogen uitblijven. Dit mag het kabinet-Jetten niet door de vingers zien.