Niet eerder participeerden zoveel staten in een bijeenkomst van The Hague Group, de groep landen die rechtvaardigheid voor de Palestijnen bepleit. Dat twee landen uit de groep stapten geeft aan hoe groot de uitdagingen zijn.
Een groep van veertig landen wil Israëlische reizigers gaan screenen op betrokkenheid bij oorlogsmisdaden. Dat is een van de voorstellen die woensdag in Den Haag werden gepresenteerd tijdens een spoedvergadering van The Hague Group.
The Hague Group, een groep landen uit het mondiale Zuiden die maatregelen tegen Israëls genocide en bezetting coördineert, had de vergadering bijeengeroepen naar aanleiding van de versnelde Israëlische annexatie van de bezette Westelijke Jordaanoever.
In totaal namen veertig landen deel, onder leiding van de voorzitters van The Hague Group, Colombia en Zuid-Afrika. Daarmee is het de ‘tot dusver grootste samenkomst van staten op een conferentie van The Hague Group’, schrijven de voorzitters Colombia en Zuid-Afrika in een afsluitende verklaring.
De deelnemende landen vormden een gevarieerd gezelschap, van landen die openlijk bedreigd worden door de VS (Cuba, Venezuela) tot Arabische bondgenoten van de VS (Egypte, Qatar, Saoedi-Arabië) en NAVO-landen (Spanje, Noorwegen, Zweden, Turkije, Denemarken, Slovenië). China en Brazilië waren de grootste aanwezige landen.
De landen stellen voor om Israëlische reizigers te verplichten openbaar te maken of ze in het leger hebben gediend, en ze te screenen op mogelijk begane oorlogsmisdaden. Daarmee komen de veertig landen tegemoet aan hun verplichtingen onder internationaal recht, staat in de verklaring.
Het gaat vooralsnog om een voorstel, dat nog door de afzonderlijke regeringen van de deelnemende landen moet worden goedgekeurd. Het is afwachten welke landen de screenings daadwerkelijk gaan uitvoeren.
Ook werden voorstellen gepresenteerd voor een breed handelsverbod met Israëls illegale nederzettingen, een algeheel wapenembargo tegen Israël, en de herbeoordeling van bestaande overheidscontracten met Israël en andere betrokken partijen. Zo willen de landen voorkomen dat zij bijdragen aan de instandhouding van Israëls illegale bezetting van (en aanwezigheid in) Palestina.
Voorzitters Colombia en Zuid-Afrika wijzen met klem op de keuze die regeringen hebben tussen medeplichtigheid en naleving van het internationaal recht. ‘De geschiedenis zal ons niet beoordelen op de toespraken die we hebben gehouden, maar op de daden die we hebben verricht’, schrijven zij in hun verklaring.
Opvallend is dat verschillende deelnemers aan de vergadering, zoals Turkije, Qatar en Saoedië-Arabië, ook deelnemen aan de Vredesraad van de Amerikaanse president Donald Trump. De doelstellingen van The Hague Group, verantwoording voor Israëls misdaden en handhaving van het internationaal recht, staan lijnrecht tegenover het neokoloniale bezettingsplan van Trumps raad.
The Hague Group werd in januari 2025 in Den Haag opgericht door negen landen uit het mondiale Zuiden, om zich als collectief in te zetten voor het internationaal recht en om samen maatregelen te nemen tegen Israël om de genocide in Gaza te stoppen. In juli commiteerden twaalf landen zich aan concrete acties tegen Israël.
De bijeenkomst van woensdag wordt als succes gezien. ‘Dit is buitengewoon belangrijk. Toen we The Hague Group oprichtten, stonden negen staten samen. Vandaag de dag zijn er veertig staten aanwezig’, schreef de secretaris van de groep, Varsha Gandikota-Nellutla op X.
De Speciale VN-Rapporteur voor de Palestijnse gebieden, Francesca Albanese, noemde The Hague Group ‘het politieke lichtpunt van het afgelopen jaar’:
Moge dit het begin markeren van een nieuw, gedekoloniseerd multilateralisme: waar elke staat gelijk is, soevereiniteit wordt gerespecteerd en mensenrechten consequent en universeel worden gehandhaafd, en niet selectief worden toegepast wanneer dat uitkomt.
Maar wat woensdag ook gebeurde, is dat twee van de oprichters – Bolivia en Honduras – zich terugtrokken uit The Hague Group. In beide landen vonden vorig jaar verkiezingen plaats en kwam een meer Amerika-gezinde regering aan de macht.
In Honduras gebeurde dat na directe Amerikaanse beïnvloeding. Trump had gedreigd dat Hondarus geen financiële hulp meer zou ontvangen als zijn rechtse voorkeurskandidaat niet zou winnen. Uiteindelijk won die met een filterdunne marge.
Dat zijn de krachten waar The Hague Group mee te maken heeft. Tegen Israël ingaan brengt je onherroepelijk in conflict met de VS, en dat land bewijst keer op keer dat het zich niet door het internationaal recht laat weerhouden om landen tot gehoorzaamheid te dwingen.
‘Alleen collectieve actie kan de macht breken van de eenzijdige straffen die worden opgelegd aan staten die Palestina steunen’, schreef Gandikota-Nellutla. Hoe de veertig landen dat denken te realiseren werd woensdag niet duidelijk, maar is wel de cruciale vraag.
Dat Amerikaanse repercussies geen sinecure zijn, maakte Israël zelf nog maar eens duidelijk. Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken plaatste een foto van de vergadering van The Hague Group op X, naast een foto van een gebombardeerd Iraans oorlogschip. ‘We kunnen verwachten dat de uitkomst van de bijeenkomst van The Hague Group net zo succesvol is als de Iraanse marine’, schreef het ministerie erbij.
‘Dit is een ontspoord regime’, reageerde Gandikota. Dat moge zo zijn, maar het geeft wel aan waar The Hague Group het tegen opneemt. De tweet van het Israels ministerie benadrukt zowel de noodzaak van de missie van The Hague Group, als de immense opgave om deze te bewerkstellingen.
