Wat een week in Den Haag. De VVD blijft UNRWA verdacht maken. Het CDA vindt het ‘zorgvuldig’ om te wachten met het overmaken van extra geld naar UNRWA. Beide partijen stemden tégen een motie om in Europa voor sancties tegen Israël te pleiten wegens de doodstrafwet die alleen Palestijnen treft.
In het debat donderdag over de financiering van UNRWA, de VN-organisatie voor Palestijnse vluchtelingen, is de organisatie, ondanks alle onderzoeken die UNRWA van de beschuldigingen hebben vrijgepleit, opnieuw verdacht gemaakt, ook door regeringspartij VVD. Linkse oppositiepartijen maanden tot haast bij een extra betaling aan UNRWA, maar met name het CDA hamerde op correcte en tijdrovende procedures. De minister die erover gaat, de D66’er Sjoerd Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, verdedigde UNRWA, maar moest politiek schipperen.
Dat schipperen kwam doordat Sjoerdsma, zoals hij het zelf formuleerde, ‘niet goed en onhandig’ had gehandeld. Eind vorige maand haalde hij steun van rechtse partijen binnen voor zijn begroting, waar extra geld (8 miljoen) voor UNRWA uit was gehaald omdat rechtse partijen ertegen zijn. Daarna nam Sjoerdsma tóch weer geld voor UNRWA op, in een aangepaste begroting. Volgens Sjoerdsma niet vreemd omdat dat ook in het regeerakkoord staat, maar rechtse partijen voelden zich bedonderd.
Links was ook niet gelukkig met de gang van zaken. Het handelen van de minister zou ‘onnavolgbaar’ zijn, volgens Suzanne Kröger van PRO. Maar zij staan wél achter de afspraak in het regeerakkoord om 8 miljoen extra te doneren, en daarmee is er een Kamermeerderheid. Maar PRO, SP, PvdD, DENK willen het geld sneller overmaken dan het kabinet: de oppositie wil het nu, het kabinet wil beslissen in september.
Sjoerdsma ging door het stof over zijn handelen, maar legde ook uit dat UNRWA ‘een ontzettend grote, maar bovenal onvervangbare rol speelt in de kritieke hulpverlening richting Palestijnse vluchtelingen die op dit moment niet door andere organisaties wordt overgenomen.’ De organisatie werkt voor vluchtelingen in Palestina zelf en in Jordanië, Libanon en Syrië. Het gaat om noodhulp, maar ook om allerlei basisvoorzieningen, zoals onderwijs en gezondheidszorg.
De nood is enorm hoog, niet alleen omdat de genocide doorgaat en het Israëlische geweld op de Westelijke Jordaanoever toeneemt, maar ook omdat veel landen hun bijdrage aan UNRWA hebben gestopt, afgebouwd of gepauzeerd, waaronder dus Nederland. Dat gebeurde nadat rapporten verschenen, ingestoken door de Israëlische propagandamachine, die de organisatie aan Hamas linkten. Inmiddels zijn al die rapporten ontmaskerd als leugenachtig. Nederland heeft de hulp hervat en al 11 miljoen overgemaakt.
Opvallend genoeg waren het niet alleen extreemrechtse partijen als JA21, PVV en Groep Markuszower die de verdachtmakingen tegen UNRWA weer van stal haalden, maar deed ook regeringspartij VVD dat. Nicole Maes (VVD) ondervroeg de minister over de zogeheten ‘diversificatie’ van de hulp. Dat is beleid dat in 2024 uit de koker van JA21 en ChristenUnie kwam, en dat ervoor zorgt dat er elk jaar minder geld naar UNRWA gaat en meer naar organisaties als het Rode Kruis, de Rode Halve Maan en een VN-organisatie als UNICEF. Maes vroeg aan de minister:
‘We hebben bij UNRWA toch wel nog steeds onze twijfels of dat geld op een goede manier besteed wordt. En met name niet zozeer of het bij de goede mensen terecht komt, maar of er daar geen elementen in zitten die toch gelieerd zijn aan Hamas. Maar als het gaat om de andere organisaties die we dan zouden willen steunen met het geld dat voor de Palestijnen beschikbaar komt, dan heb ik daar ook mijn vragen over. Hoe zorg je dan dat je ook bij die organisaties heel goed in beeld houdt?’
Sjoerdsma ging in op strenge screening door Nederland, en op de wens van organisaties zelf, inclusief UNRWA, om transparant te werken en hun verantwoordelijkheid te nemen voor het controleren van geldstromen en medewerkers. De minister zei: ‘Zij zien ook de noodzaak om op geen enkele manier daar enige verdenkingen te laten bestaan.’ En als er wél iets gebeurt dat ontoelaatbaar is, moet de regering daar ook op reageren, maar hij voegde toe:
‘Maar dan zijn signalen niet genoeg. Het moet wel gaan om verifieerbaar bewijs. Omdat we ook hebben gezien dat er rapporten verschijnen – en dat raakt soms ook Nederlandse organisaties – waar je doorheen prikt, om het zomaar te zeggen, en dat er niet zoveel overblijft van die aantijgingen. Dus ja, aantijgingen moeten we serieus nemen en die moeten we dan onderzoeken. En als daar niks uitkomt, kun je ze afdoen.’
Sjoerdsma had het waarschijnlijk over rapporten van onder andere NGO Monitor, een bekende tak van de Israël-lobby. Die maakten onlangs Oxfam Novib op basis van leugens verdacht, wat tot ronkende stukken in de Telegraaf leidde, met Kamervragen van extreemrechts tot gevolg (en een berg aan bedreigingen aan het adres van de Oxfam Novib-directeur). Ook toen maakten ministers Sjoerdsma en Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken (CDA) gehakt van die verdachtmakingen.
Dat de VVD zich niet liet overtuigen, bleek bij het indienen van moties later op de dag. VVD’er Ruud Verkuijlen diende mede namens partijgenoot Maes en Don Ceder van de ChristenUnie een motie in waarin het kabinet wordt opgeroepen ‘de financiering voor UNRWA op te schorten bij verifieerbare hernieuwde signalen van terreurbanden’. Suzanne Kröger (PRO), Stephan van Baarle (DENK), Christine Teunissen (PvdD) en Sarah Dobbe (SP) sloegen erop aan. Samenvattend: ze beoordelen het als een overbodige motie want als er misstanden worden aangetoond, kan er van samenwerking sowieso geen sprake zijn, en bovendien zet de motie tóch UNRWA weer in het verdachtenbankje.
CDA’er Elles diende onder andere een motie in voor het evacueren van kinderen uit Gaza die specialistische medische zorg nodig hebben – waarover hieronder meer. Van Baarle greep de kans aan haar te vragen of het CDA ervoor te porren zou zijn nú vast extra geld naar UNRWA te sturen, niet pas in september, als Sjoerdsma met de aangepaste begroting komt. Ze bleef hameren op een ‘zorgvuldig proces’. Terwijl, schetste DENK, UNRWA nu al elke maand moet passen en meten, en de nood in Gaza extreem hoog is. Dobbe (SP) suggereerde dat te lang wachten ook onzorgvuldig kan zijn, maar Van Ark was niet te vermurwen.
Overigens zegde ze wel toe, op een vraag van Kröger (PRO), dat het CDA dan later dit jaar wél voor dat extra geld zal stemmen. Het CDA deed overigens níet mee aan de verdachtmakingen richting UNRWA die de VVD in stelling bracht. Eerder op de dag zei Van Ark: ‘De minister constateert, en ik denk terecht, dat de banden tussen UNRWA en Hamas op dit moment niet aanwezig zijn.’
Waar het CDA wél ernstig de mist in ging, was eerder deze week, op dinsdag, bij de stemming over een motie van Van Baarle (DENK) over de doodstrafwet voor Palestijnen, waarmee het Israëlisch parlement heeft ingestemd. De motie vroeg de regering om in Europees verband voor sancties tegen Israël te pleiten vanwege die doodstrafwet. Regeringspartij D66 stemde voor, maar zowel VVD als CDA stemden tegen – de motie werd afgewezen.
Ook interessant was het stemgedrag, ook op dinsdag, op een andere motie van Van Baarle. Die ging over Israëlisch geweld tegen Palestijnse christenen, zoals onteigening, verdrijving, geweld en intimidatie, en om dergelijke misdaden te beantwoorden met sancties tegen Israël. VVD en CDA stemden tegen, net als de andere christelijke partijen. Deze motie werd ook afgewezen. Wat er ook gebeurt, zélfs als het om hun geloofsgenoten gaat: sancties tegen Israël gaan te ver.
Het vermelden waard is ook nog de motie over Israëlische kolonisten die aantoonbaar mensenrechten schenden. Die zouden volgens de motie van Van Baarle een inreisverbod moeten krijgen in de vorm van een signaleringssysteem dat werkt in het hele Schengen-gebied (SIS-signalering). VVD en CDA stemden tegen, de motie werd verworpen. We brengen graag de behandeling van de Palestijnse arts Ghassan Abu-Sittah in herinnering. Die kreeg in 2024 op basis van leugens een SIS-signalering en kon daardoor niet naar Nederland komen. Aantoonbare mensenrechtenschenders kunnen dus vrij in Europa blijven reizen, maar een humanitair werkende arts werd op basis van leugens geweerd.
Over evacuaties uit Gaza speelt ondertussen van alles op de achtergrond. Vorige maand oordeelde de Raad van State dat Nederland twee studenten uit Gaza, die al een verblijfsvergunning in Nederland hebben, moet evacueren. Zij kunnen Gaza zonder Nederlandse hulp niet uit. De rechtszaak ging over twee mensen van een grotere groep, en het is nog altijd onduidelijk of het kabinet op basis van de rechterlijke uitspraak de héle groep uit Gaza gaat halen.
Ondertussen werden er wel een hele reeks haatdragende en racistische vragen over de kwestie gesteld door VVD’ers Nicole Maes en Ulysse Ellian, aan CDA-bewindspersonen Bart van den Brink (Asiel en Migratie) en Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken). De inspanningen om mensen te redden uit de genocide en een toekomst te bieden, worden aangegrepen om een anti-migratieverhaal te houden. Zelfs de evacuatie van kinderen die dringend medische zorg nodig hebben, wordt ingezet om Palestijnen neer te zetten als slinkse profiteurs die niet eens naar Nederland zouden moeten komen, maar áls ze er zijn, zo snel mogelijk weer weg moeten.
Beschamend, op zijn minst. We wachten de antwoorden van de ministers af.
