EU-buitenlandchef Kaja Kallas zou Israël hebben vergeleken met Zuid-Afrika tijdens de apartheid. ‘Bloedlaster’, oordeelde Gideon Sa’ar, de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, en hij verbrak de banden met haar. Kallas deed direct een lijmpoging.
De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa’ar heeft het contact met EU-buitenlandchef Kaja Kallas verbroken. Hij beschuldigt haar van niets minder dan ‘bloedlaster’, een verwijzing naar een antisemitische samenzweringstheorie.
Kallas zou, meldde de pro-Israëlische website Euractiv eerder deze week, de behandeling van Palestijnen door Israël hebben vergeleken met de behandeling van zwarte Zuid-Afrikanen gedurende het apartheidsregime.
Sa’ar maakte zijn beslissing vandaag, donderdag, bekend in een bericht op X. Kallas probeerde de band direct te herstellen. In een bericht op X vijf uur na dat van Sa’ar, dat begint met ‘Beste Gideon’, benadrukt ze de goede banden tussen Israël en de EU.
Op de ernstige beschuldiging van bloedlaster geeft ze geen repliek. Ze schrijft dat er veel is dat Israël en de EU bindt, dat ze de dialoog en samenwerking met Israël waardeert en ervoor open staat die ‘in een respectvolle en constructieve geest voort te zetten’. Daarna vat ze het officiële standpunt van de EU samen:
‘Om vrede in het Midden-Oosten te bewerkstelligen, blijft de tweestatenoplossing de enige haalbare weg. De EU heeft de illegale Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever veroordeeld, die het steeds moeilijker maken om dat doel te bereiken. Dat is het standpunt van de EU.’
Kallas staat niet bekend als een Israëlcriticus. Haar vergelijking van Israël met de voormalige apartheidsstaat Zuid-Afrika zou ze dan ook niet publiekelijk maar tijdens een besloten, vertrouwelijke top in Mexico hebben gedaan, vorige maand.
Daar liet ze haar gesprekspartners weten diep onder de indruk te zijn geweest van een bezoek aan het Apartheidsmuseum in de Zuid-Afrikaanse hoofdstad Johannesburg, meldde Euractiv op basis van anonieme bronnen. In die context zou ze de vergelijking met de behandeling van de Palestijnen door Israël hebben getrokken. Kallas heeft de uitspraak bevestigd noch ontkend.
Onder mensenrechtenverdedigers, VN-rapporteurs en juridische experts is de status van Israël als apartheidsstaat onomstreden. John Dugard, de speciaal VN-rapporteur voor de Palestijnse Gebieden (de functie die Francesca Albanese nu bekleedt) tussen 2001 en 2008, maakte er uitgebreid melding van in een rapport uit 2007.
Palestijnse mensenrechtenorganisaties grepen dat aan om in datzelfde jaar verder onderzoek te eisen in een rapport aan de Verenigde Naties. Het duurde even voor het bestaan van apartheid in Israël breder werd onderkend. Human Rights Watch durfde het aan in 2021, Amnesty International een jaar later.
Voor de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU, namens wie Kallas officieel speekt, is die erkenning een brug te ver. Hoewel er op Kallas’ opmerkingen in Mexico geen afkeuring is gekomen van Europese politici, schrijft politiek analist Martin Konečný in een bericht op X: ‘Diplomaten hebben me verteld dat *niemand* de kwestie van de apartheid ter sprake heeft gebracht tijdens de bijeenkomst van de EU-ministers van Buitenlandse Zaken op maandag.
Konečný voegde eraan toe dat de uithaal van Sa’ar eigenlijk niets nieuws is onder de zon. Drie van Kallas’ voorgangers hebben ook te maken gehad met dergelijke ‘boycots’ van Israël. ‘Het is een veelgebruikte pesttactiek’, schrijft hij.
De gelekte uitspraak in Mexico geeft een inkijkje in de persoonlijke opvatting van Kallas, die niet voor de openbaarheid bedoeld was. Er verandert dus ook niets aan het officiële EU-standpunt als het aankomt op het erkennen van Israël als apartheidsstaat. Wat dat betreft staat weinig het snelle herstel van de goede band tussen Sa’ar en Kallas in de weg.
Wel tekenend is dat Israël zelfs een trouwe bondgenoot gretig antisemitisme in de schoenen schuift, en dat deze bondgenoot zich dat zonder protest laten welgevallen. Het geeft een idee van hoe de verhoudingen liggen.
