Open briefVoormalige bestuurders en diplomaten roepen op tot strengere maatregelen tegen Israël

De minister-president, Rob Jetten
Postbus 20001
2500 EA ’s-Gravenhage

Cc:
De minister van Buitenlandse Zaken, Tom Berendsen
De minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, Sjoerd Sjoerdsma
De minister van Defensie, Dilan Yeşilgöz-Zegerius
De minister van Justitie en Veiligheid, David van Weel

Den Haag, 2 september 2026

Betreft: Dringende oproep tot naleving internationaal recht en maatregelen inzake de situatie in de Palestijnse gebieden

Geachte minister-president,

Met verwijzing naar de artikelen 90 en 94 van de Nederlandse Grondwet vragen wij, oud-bewindspersonen, oud-ambassadeurs, (oud-)diplomaten en andere (oud-)ambtenaren uw aandacht voor de voortgaande grove schendingen van de Palestijnse mensenrechten en het internationaal recht door Israël; een land waarmee Nederland traditioneel nauwe, vriendschappelijke betrekkingen onderhoudt.

De voortgaande schendingen kunnen u niet zijn ontgaan, zoals onder meer:

1. Gaza: ondanks de papieren belofte van een staakt-het-vuren vallen er dagelijks dodelijke slachtoffers door Israëlisch geweld en wordt de Palestijnse bevolking op een steeds kleiner gebied samengedreven. Intussen is de toegang van medische en voedselhulp ernstig beperkt, worden hulporganisaties gehinderd en worden internationale journalisten geweerd.
2. Westelijke Jordaanoever: gewapende illegale kolonisten, met en zonder de Israëlische strijdkrachten, intensiveren hun aanvallen op Palestijnen, met landroof en een steeds verdergaande verdrijving van Palestijnen als gevolg. Parallel wordt de Palestijnse Autoriteit, waarmee Nederland diplomatieke betrekkingen onderhoudt, stelselmatig financieel en anderszins verzwakt. De Israëlische regering brengt daarmee steeds explicieter haar streven in praktijk om het Palestijnse recht op zelfbeschikking, waaronder het perspectief op een tweestatenoplossing, onmogelijk te maken.
3. Ondertussen worden duizenden Palestijnen zonder eerlijk proces gevangengehouden in het Israëlische gevangenissysteem waar marteling en andere vormen van mishandeling breed zijn gedocumenteerd, terwijl onafhankelijk onderzoek naar en juridische verantwoording voor de begane internationale misdrijven onmogelijk lijkt.

De Nederlandse regering heeft onlangs enkele (bescheiden) maatregelen genomen, waaronder het weren van producten uit illegale nederzettingen. Dat is een stap, maar de Nederlandse inzet blijft ver achter bij wat van Nederland mag worden verwacht in het licht van zijn verantwoordelijkheid voor de internationale rechtsorde. De recente Israëlische reactie op de genomen maatregelen verandert daar niets aan. Nederland kan de schendingen weliswaar niet zelfstandig stoppen maar kan wél zijn eigen verantwoordelijkheid nemen: serieuze concrete maatregelen treffen en daarmee ook andere staten bewegen hetzelfde te doen.

Juist van Nederland, trots gastland van internationale hoven en tribunalen en zelfverklaard hoeder van de internationale rechtsorde, mag worden verwacht dat het daarin het voortouw neemt in plaats van zich te beperken tot enkele beperkte stappen. Ook de verantwoordelijkheden die uit de artikelen 90 en 94 van de Grondwet voortvloeien nopen daartoe.

Zoals u zonder twijfel al bekend is; sinds december 2023 zijn velen van ons al meer dan 130 donderdagen in de vorm van een wekelijkse sit-in bijeen gekomen bij de ingang van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Daarmee herinneren wij onze regering telkens opnieuw aan de plicht om te handelen wanneer mensenrechten en het internationaal recht op een dermate schaal en met dermate gevolgen worden geschonden.

Daarom roepen wij u hier ook dringend op om de Nederlandse rol van passieve omstander om te buigen naar die van een actor van positieve verandering.

Recentelijk riepen bijna honderd voormalige Franse en Britse ambassadeurs en diplomaten hun regeringen in Le Monde op tot concrete maatregelen om de naleving van het internationaal recht af te dwingen. Hun aanbevelingen bieden ook Nederland een praktisch handelingsperspectief. Daarom vragen wij u om:

• een wapenembargo tegen Israël in te stellen en iedere vorm van militaire samenwerking op te schorten;
• in Europees verband aan te dringen op opschorting van de EU-Israël Associatieovereenkomst zolang Israël de daarin opgenomen mensenrechtenverplichtingen niet naleeft alsook alle handel en economische activiteiten die de illegale nederzettingen ondersteunen te beëindigen;
• in Europa en binnen de Verenigde Naties aan te dringen op onafhankelijk onderzoek naar internationale misdrijven en de handhaving van het internationaal recht, en daar ook in Nederland actief uitvoering aan te geven, onder meer door onderzoek te doen naar de mogelijke betrokkenheid van personen die in de IDF hebben gediend bij internationale misdrijven;
• uitvoering te geven aan de uitspraken en adviesopinies van het Internationaal Gerechtshof en het Internationale Strafhof alle ruimte te bieden om zijn werk onafhankelijk te kunnen doen;
• aan te dringen op ongehinderde toegang tot Gaza voor humanitaire organisaties en internationale journalisten, diplomaten en parlementariërs; en aan het uitblijven daarvan consequenties te verbinden.

Dit is de kans om aan de Nederlandse samenleving en aan de wereld te laten zien dat mensenrechten en het internationaal recht er zijn om iedereen te beschermen, niet alleen de sterksten of degenen die we tot onze vrienden rekenen.

Met vriendelijke groet,

Oud-bewindspersonen
Jozias van Aartsen
Ahmed Aboutaleb
Bernard Bot
Laurens-Jan Brinkhorst
Job Cohen
Hedy d’Ancona
Wim Deetman
René van der Linden
Lilianne Ploumen
Jan Pronk
Yvonne van Rooij
Joris Voorhoeve
Bert de Vries
Oud-ambassadeurs
Trix Ambags
Laetitia van den Assum
Susan Blankhart
Joan Boer
Robert Bosch
Joke Brandt
Robert Brinks
Reina Buijs
Leoni Cuelenaere
Nikolaos van Dam
Irma van Dueren
Simone Filippini
J.A.F.M. Förster
Bert van Geel
Max Gevers
Mette Gonggrijp
Barend ter Haar
Philip de Heer
Geert Heikens (oud-EU ambassadeur)
Como van Hellenberg Hubar
Alphons Hennekens
Jan Hoekema (tevens oud-Tweede Kamerlid D66 en oud-burgemeester Wassenaar)
Michiel den Hond
Gerben de Jong
Marion Kappeyne van de Coppello
Onno Kervers
Karel van Kesteren
Peter Koch
Ellen van der Laan
Ronald Loudon
Frans Makken
Frederique de Man
Jan de Marchant et d’Ansembourg
Eddy Middeldorp
Ronald Mollinger
Jolke Oppewal
Frans Potuyt
Lidi Remmelzwaal
Ronald van Roeden
Robert Schuddeboom
Valerie Sluiter
Henk Soeters
Nora Stehouwer-van Iersel
T.F. (Dick) van Thessen
To Tjoelker
Nienke Trooster
Ida van Veldhuizen
Rob Vermaas
Joanna van Vliet
Robert Vornis
Rob de Vos
Godert de Vos van Steenwijk
Hein de Vries
Arie van de Wiel

Oud-diplomaten
Joost Andriessen
Louise Anten
Willem Beelaerts van Blokland
Pieter Bierma
Anne Marie van Bolhuis
Margriet Bot
Anke van Dam
Joost Dirkzwager
Christel Eijkholt
Angélique Eijpe
Pieter Feith
Thea Fierens (oud VN-diplomaat, tevens oud-tweede kamerlid PvdA)
Tanya van Gool
Cornelius Hacking
Pieter Hasselaar
Claudine Helleman
Ini Huijts
José van Hussen
Joost van Iersel (tevens oud-tweede kamerlid CDA)
Marius de Jong
Ellen van Kalmthout (oud VN-diplomaat)
Els Klinkert
Marije Klomp
Pim Kraan
Marjan Kroon
Joop de Kubber
Nelleke Kruijs Voorberge
Elly Leemhuis
Puk van der Linde
Paul Litjens
Jan Maas
Jaco Mebius
Fritz Meijndert
Gertie Mulder
Daan Rosenberg Polak
Rebekka van Roemburg
Albert van der Schaaf
Harry van Schooten
Michiel Servaes
Ronald Siebes
Maarten de Sitter
Johanna Spreeuwenberg
Margriet Struijf
Klaas van der Tempel
Tessa Terpstra
Hans Teunissen
Dia Timmermans
Henk van Trigt
Karel de Vey Mestdagh
Fineke van der Veen
Baying Visser
Maaike van Vliet
Mieke Vogels
Anneke Wevers
Berber van der Woude
Sonja Zimmermann
Leo van der Zwan
Cees Bremmer
Krijn de Graaf