Volgens de pro-Israël lobbyorganisatie CIDI zou de student op zijn Instagram-account met de woorden ‘this is me’ impliceren dat hij betrokken was bij de aanval van Hamas op 7 oktober 2023. Die wilde bewering – het CIDI deed geen poging om te checken of die wel klopte – werd door tal van media overgenomen.
Reconstructie Volkskrant
Aan de hand van een interview met de student reconstrueert De Volkskrant de door het CIDI ontketende hetze, als gevolg waarvan de student – een oorlogsvluchteling uit de Gazastrook wiens drie broers door Israël werden gedood – door de Universiteit Maastricht (UM) werd geschorst en moest onderduiken.
De Volkskrant beschrijft hoe de student door de tafelgasten van het programma Nieuws van de Dag ‘in tien minuten [werd] neergezet als terrorist die nooit door de screening had mogen komen [om in Nederland te studeren]’. Andere media volgden, waaronder ook de NOS: op 27 september bevestigde de omroep de bewering van het CIDI – om daar pas weken later op terug te komen.
Telegraaf in voorste linie
Ook De Telegraaf ging voorop in de demonisering. Op zijn videokanaal mochten politici als Gidi Markuszower, Geert Wilders en Mona Keijzer de heksenjacht verbreden tot alle Palestijnen. Keijzer verweet ‘links’ een gebrek aan verstand van zaken, maar beweerde zelf dat ‘er tussen Israël, Gaza en de Westbank meerdere landen liggen waar mensen ook naartoe kunnen als ze niet veilig zijn’. Dergelijke landen bestaan niet.
De PVV was er als de kippen bij met een motie over de ‘pro-Hamasterrorist’. Daarin wordt de regering verzocht ‘om geen Palestijnen meer toe te laten tot Nederland en alle reeds in Nederland verblijvende Palestijnen zo snel mogelijk uit te zetten naar de enige echte Palestijnse staat, genaamd Jordanië’. De Groep Markuszower diende Kamervragen in.
Ook VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans (‘Dit kan niet waar zijn!’) droeg bij aan de ophef. ‘Uitzetten en overdragen aan Israël voor berechting’, schreef Kamerlid Diederik Boomsma (JA21) op X, aldus De Volkskrant. De ‘vereniging van Joodse studenten aan de UM’ (IJAR) nam – met dank aan het AD voor de publiciteit – de tendentieuze campagne over de ‘Hamas-student’ te baat voor een aanklacht tegen de universiteit.
Anti-Palestijnse reflex
Op 2 oktober maakte het Openbaar Ministerie bekend dat de Instagram-post van de Palestijnse student geen strafbare feiten bevatte. Op 5 oktober maakte de Limburgse omroep L1 bekend dat de haatcampagne op een ‘vertaalfout’ berustte. De student zei geen ‘this is me’, maar sprak Arabisch, bovendien in een hele andere context dan door het CIDI en zijn gretige volgelingen gesuggereerd.
Op 11 oktober zette antropoloog en literair vertaler (Arabisch-Engels) Rahma Bavelaar in NRC genuanceerd uiteen hoe de hetze tekenend is voor de diepgewortelde ‘uitsluitingsmechanismen’ en ‘gecultiveerde onwetendheid’ die het Nederlandse discours kenmerken als het over Palestijnen gaat.
Die reflex speelde de zelfbenoemde ‘fact checkers’ van de NOS en andere media parten, net als de bestuurders van de universiteit. De gedachte dat zij er volledig naast konden zitten – en zich lieten meevoeren in een opzetje van de Israël-lobby –, was geblokkeerd. Deskundigen, laat staan Palestijnen, werden niet geraadpleegd. Zelfs het feit dat het CIDI de afzender was, wekte geen argwaan.
Werkwijze lobby in beeld
Het enige ‘voordeel’ van de lastercampagne is dat die de werkwijze van de Israël-lobby en haar hoofdrolspelers – CIDI, Telegraaf, VVD en ander (extreem-)rechts – in beeld heeft gebracht. Reconstructies als die van De Volkskrant en eerder deze maand door NRC moeten leiden tot een eind aan hun lang getolereerde beïnvloeding.
Want hoewel vaststaat dat de ophef over de Palestijnse student nergens op was gebaseerd, is de schade groot. Allereerst voor de student zélf, die dacht hier veilig te zijn. Maar uiteindelijk voor alle Palestijnen, over wie oordelen zijn geveld die diep in de samenleving doordringen en politiek worden misbruikt.
Hoe het CIDI, Brekelmans en De Telegraaf hun hetze witwassen
In reactie op de Volkskrant-reconstructie trachten de aanjagers van de lastercampagne hun handelwijze te vergoelijken.
- Volgens Naomi Mestrum, directeur van het CIDI, heeft de student ‘het zelf online gegooid’ en is het CIDI ‘niet verantwoordelijk voor wat media en politici ermee doen’. Het feit dat juist het CIDI zonder de feiten te checken de hetze heeft aangejaagd, leidt niet tot inkeer of berouw. Volgens Mestrum had de student ‘beter moeten uitleggen wat zijn boodschap was’. In haar column in De Volkskrant beschrijft Sheila Sitalsing de CIDI-directeur als ‘Naomi – het was beter als je geen kort rokje had aangedaan – Mestrum’.
- Volgens een woordvoerder van VVD’er Brekelmans heeft die ‘niemand beschuldigd’, maar slechts ‘gevraagd om uit te zoeken of het [de hetze] klopt […] omdat de veiligheid van Nederland voor hem voorop staat’. Eerder beschreef The Rights Forum hoe de VVD de Israëlische inmenging in de politiek faciliteert en het landsbelang ondergeschikt maakte aan de wens om per se in zee te gaan met Israëlische bedrijven.
- Volgens Telegraaf-redacteur Silvan Schoonhoven ‘moeten [we] iemand niet gelijk schuldig verklaren, maar zorgwekkende uitingen van iemand uit gebied dat wordt bestuurd door een terreurgroep moeten goed bekeken worden’. Dezelfde redacteur bleek getipt over de verstoring van de documentaire NAZA op 1 oktober in Delft door activisten van de Israëlische organisatie Ad Kan. Uit onderzoek door NRC naar Israëlische inmenging bleek dat het verslag van Schoonhoven naar eigen zeggen ‘chronologisch niet helemaal klopte’.
