Gerard Jonkman is directeur van The Rights Forum.
4 november 2026 Lees meer overUit angst voor de komst van een handvol Palestijnse genocide overlevenden heeft het kabinet al een jaar lang geen medische evacuaties van Palestijnse kinderen naar Nederland georganiseerd. Kamervragen hierover worden niet adequaat beantwoord. In de Gazastrook wachten zeker 4000 zieke en gewonde kinderen op evacuatie.
Voor duizenden ernstig zieke en gewonde kinderen in Gaza is medische evacuatie het verschil tussen leven en dood. Toch weigert Nederland nieuwe patiëntjes naar Nederlandse ziekenhuizen te halen. Het kabinet stelt dat met behandeling in de regio meer kinderen geholpen kunnen worden. Maar hoeveel kinderen daar daadwerkelijk de zorg kunnen krijgen die ze nodig hebben, weet de regering niet.
Volgens cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) hadden eind 2025 meer dan 18.500 patiënten uit Gaza medische evacuatie nodig, onder wie ruim 4.000 kinderen. Dan gaat het alleen nog om patiënten die bij de gezondheidsautoriteiten bekend zijn. Afgelopen week beantwoordde het kabinet Kamervragen van Kröger en Dobbe over de medische evacuaties.
Nederland stelt 12 miljoen euro beschikbaar voor zorg in de regio, waarvan 6 miljoen euro via de WHO voor de evacuatie van 250 kinderen naar Jordanië. Volgens het kabinet is behandeling in Jordanië doelmatiger dan in Nederland.
Opvang in de regio heeft zeker voordelen. Maar of daarmee ook alle kinderen de medische zorg kunnen krijgen die zij dringend nodig hebben, is een heel andere vraag. En juist daarop geeft het kabinet geen overtuigend antwoord.
Voor kinderen die ernstig getraumatiseerd zijn door oorlog, geweld en verlies kan behandeling in een vertrouwde taal en culturele omgeving bijdragen aan hun herstel. Ook psychologische begeleiding in de eigen taal en onderwijs volgens het Palestijnse curriculum zijn belangrijk. Als deze voorzieningen beschikbaar zijn, is dat zeker een argument voor regionale opvang. Bovendien kan behandeling daar goedkoper zijn, waardoor meer kinderen geholpen kunnen worden. Maar uiteindelijk moet de medische noodzaak leidend zijn.
Jordanië beschikt over gespecialiseerde medische voorzieningen. Maar dat betekent niet dat alle kinderen uit Gaza daar de zorg kunnen krijgen die zij nodig hebben. De Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde geeft aan dat sommige kinderen vanwege ernstig traumatisch letsel, complexe aangeboren afwijkingen of oncologische aandoeningen specialistische behandeling buiten de regio nodig hebben.
Het kabinet geeft toe niet te weten hoeveel patiënten niet in Jordanië (of Egypte) terechtkunnen. Er ontbreekt cruciale informatie en de vraag is hoe de regering dan kan vaststellen dat dit de meest doelmatige oplossing is. Een behandeling die in principe beschikbaar is, heeft bovendien weinig betekenis als een kind daar zo lang op moet wachten dat zijn gezondheid onherstelbaar verslechtert of dat het overlijdt.
Doelmatigheid betekent dat met de beschikbare middelen een zo goed mogelijk resultaat wordt bereikt. In de gezondheidszorg tellen daarbij niet alleen de kosten, maar ook de kwaliteit, effectiviteit, tijdigheid en behandelresultaten.
Het kabinet laat geen vergelijking zien van behandelkosten, medische mogelijkheden of behandelresultaten tussen Jordanië en Nederland. Ook wordt uit de antwoorden op geen enkele manier duidelijk waarom regionale zorg niet kan worden gecombineerd met Nederlandse opvang voor kinderen met bijzonder complexe aandoeningen.
Andere Europese landen, waaronder Spanje, Italië en België, organiseren wel medische evacuaties naar hun eigen ziekenhuizen. Spanje evacueerde in juni 2026 bijvoorbeeld twintig kinderen via Jordanië naar Spaanse ziekenhuizen.
Opmerkelijk is hoe het kabinet omgaat met de Kamervragen. De vragen 6 tot en met 13, die uiteenlopende onderwerpen behandelen, worden met één gezamenlijk antwoord afgedaan. Hoewel daarin enkele vragen worden beantwoord, blijft het merendeel van de gevraagde informatie achterwege. Zo wordt niet duidelijk wat gebeurt met kinderen die niet in de regio behandeld kunnen worden, en waarom Nederland de bestaande evacuatieprocedure niet opnieuw benut.
Veelzeggend is de zin: ‘De kwaliteit en beschikbaarheid van medische zorg in Nederland heeft geen rol gespeeld in de besluitvorming van het kabinet om medische zorg voor kinderen in Gaza zo dicht mogelijk bij huis aan te bieden.’ Die uitspraak roept de vraag op of medische evacuatie naar Nederland überhaupt serieus als mogelijkheid is onderzocht. En of ‘zo dicht mogelijk bij huis’ in de praktijk niet vooral betekent: ‘zo ver mogelijk van Nederland’.
Opvallend is dat Nederland na de evacuatie van vijf Palestijnse kinderen in oktober 2025, geen nieuwe medische evacuaties naar Nederland heeft georganiseerd. In maart 2026 schreven de ministers Berendsen en Sjoerdsma aan de Tweede Kamer dat een deel van de geëvacueerde gezinnen asiel had aangevraagd. Daarbij wezen zij expliciet op de financiële en maatschappelijke consequenties hiervan. De vraag is of angst voor de komst van een handvol Palestijnen die zojuist een genocide overleefd hebben, niet de echte reden is voor opvang in de regio, in plaats van de door het kabinet genoemde doeltreffendheid van regionale zorg.
Volgens door de WHO aangehaalde cijfers van het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid overleden tussen juli 2024 en 28 november 2025 minstens 1.092 patiënten terwijl zij op medische evacuatie wachtten. De WHO waarschuwde dat dit waarschijnlijk een onderschatting is. Achter dat kille cijfer gaan mensen schuil voor wie hulp te laat kwam. Als het doel van het kabinet is om de wachtlijst op deze wijze te laten afnemen, dan is dat wel een werkende strategie.
Regionale opvang en medische evacuaties naar Nederland hoeven elkaar niet uit te sluiten. Ze kunnen elkaar juist aanvullen. Niet de plaats van behandeling, maar de medische noodzaak en het belang van de patiënt moeten doorslaggevend zijn.
