Israël heeft shocktherapie nodig, het land moet keihard tot de orde worden geroepen, zegt de Amerikaans-Israëlische genocide-expert Omer Bartov. ‘Iedereen die denkt dat de verkiezingen verandering gaan brengen, houdt zichzelf voor de gek.’
Dertig jaar geleden waren de Palestijnen volkomen afwezig in het bewustzijn van Omer Bartov (1954). Na zijn dienstplicht in het Israëlische leger studeerde hij geschiedenis in Tel Aviv, hij richtte zich daarbij op de Duitse krijgsmacht, het nazisme en de Holocaust. Hij kende geen Palestijnen, kwam die niet tegen, ze maakten geen enkel onderdeel uit van zijn leven.
De Eerste Intifada (1987) vormde een keerpunt in Bartovs bewustwording: voor het eerst zag hij de dagelijkse werkelijkheid van de gewelddadige Israëlische bezetting op de televisie. Als reserveofficier kon Bartov zelf worden opgeroepen om de Palestijnse opstand te onderdrukken, wat de kwestie voor hem persoonlijk en moreel urgent maakte.
Hij begon zich steeds ongemakkelijker te voelen bij de richting waarin Israël zich ontwikkelde. Twee jaar later verhuisde hij in verband met een aanstelling aan Harvard naar de Verenigde Staten, van dat land werd hij later staatsburger. Hij verbreedde zijn aandacht naar hoe oorlog, ideologie en etnische tegenstellingen kunnen uitmonden in massaal geweld. Van Israël raakte hij steeds meer vervreemd.
Sinds mei 2024 spreekt de inmiddels vermaarde Amerikaans-Israëlische genocide-expert van een Israëlische genocide in de Gazastrook. De gemiddelde Joodse-Israëliër wil daar niet aan, zegt hij in een telefonisch interview. ‘Die ziet zichzelf als uniek slachtoffer.’
Bartov stelt dat de Joodse Israëli’s altijd al een segregatie van de Palestijnen hebben nagestreefd. ‘De Joodse Israëli’s hebben de Palestijnen volledig uit hun bewustzijn gewist.’ Hij ziet die houding ook weerspiegeld in de Israëlische politiek. ‘De overgrote meerderheid is van mening dat de Israëlische coalitie enkel moet bestaan uit zionistische partijen, een eufemisme voor Joodse Israëliërs. De niet-Joodse burgers van Israël, de Palestijns-Israëli’s die een vijfde van de bevolking uitmaken, hebben in hun ogen geen recht in de regering te zitten en over het land mee te beslissen. Ook de Joodse Israëli’s die zichzelf als liberaal en links zien, denken er zo over.’
‘Israël is geen democratie, dat is het nooit geweest. Na december 1966 had het een democratie kunnen worden, toen hief het officieel zijn militaire bestuur over de Israëlische Palestijnen op. Maar vlak daarna, in juni van 1967, bezette Israël de Gazastrook, Oost-Jeruzalem en de Westelijke Jordaanoever. Een democratie en bezetting gaan simpelweg niet samen.’
‘Het Israëlische onderwijs is verschrikkelijk slecht, het is bekrompen en vol paranoia. Een mengeling van religieus nationalisme, superioriteitsdenken, een diepgeworteld slachtofferschap, mythes en de voortdurende voorstelling van een existentiële dreiging van een tweede Holocaust, al zou ik niet weten waar die vandaan moet komen. Israël heeft Hamas bestempeld tot neonazi’s, een historische vergelijking die geen hout snijdt. Israëlische kinderen leren niets van de geschiedenis van vóór 1948, van vóór de oprichting van hun land, de onwetendheid is schokkend. Israëlische jongeren zijn bijna allemaal politiek rechts of extreemrechts, links wordt verafschuwd.’
Vanuit Israël zelf zal er geen verandering komen, ik vrees dat de situatie maar erger wordt. Israël heeft shocktherapie nodig, het land moet keihard tot de orde worden geroepen met politieke, economische en militaire sancties. Maar kijk naar Nederland, dat sluit allerlei deals met Israël, het wil profiteren van de Israëlische ervaringen op het slagveld, helemaal sinds de Russische inval in Oekraïne. Wist je dat Frankrijk het hoofd van de Israëlische binnenlandse veiligheidsdienst Shin Beth heeft uitgenodigd in verband met de studentenrellen onlangs?
Alle Europese landen willen Israëlische wapens, ze weten dat die werken, want ze zijn getest op de Palestijnen. Israël is een belangrijke speler in de internationale militaire wereld, daarbij speelt veel geld. Er bestaat in Europa, ook in Nederland, veel animositeit jegens moslims, Arabieren en zwarten, alles draait om immigratie, er vindt een uitgesproken ruk naar politiek rechts plaats.’
Bartov denkt even na, en zucht diep. ‘Zolang er geen druk op Israël wordt uitgeoefend, zal het doorgaan met zijn misdrijven. Wat in 1948 en in 1967 heeft plaatsgevonden, gebeurt nu on steroids. De huidige mentaliteit lijkt sterk op die in het Derde Rijk, kijk maar naar de film Naza. Er is een hele generatie Israëli’s opgeleid die moorden op afstand, dat is hun werk. Nee, er is goede reden voor wanhoop.’
‘Iedereen die dat denkt, houdt zichzelf voor de gek. De oppositie van Netanyahu wil maar één ding en dat is terugkeren naar 6 oktober 2023. De Israëli’s geven geen zier om de Palestijnen, dat hebben ze nooit gedaan. Genocides houden niet vanzelf op, tenzij de slachtoffers ervan allemaal zijn uitgemoord, of als de daders gewapenderhand worden tegengehouden.
Dat laatste zal zeker niet gebeuren. Ik hoop op een veranderende dynamiek in de Verenigde Staten, dan valt de diplomatieke Iron Dome, de diplomatieke bescherming, voor Israël weg. Dat is het tipping point, dan kan er snel verandering komen. Uit Europa verwacht ik niets. Ik zeg altijd tegen Europese leiders: als je om mijn land, om Israël geeft, moet je het ernstig indammen. Maar de Europese leiders zijn timide, ze doen niets.’
Bartov is stil. ‘Dit Israël is een gevaar voor Joden wereldwijd’, zegt hij na een tijdje. ‘Ik hoop echt op externe druk. Kijk naar Zuid-Afrika. Daar is ook alleen verandering gekomen als gevolg van druk van buitenaf.’
