‘Wij roepen de nieuwe regering op een ondubbelzinnig verbod in te stellen op alle handel en investeringen die bijdragen aan bezetting, genocide en apartheid,’ schrijven de directeuren van Amnesty International, Oxfam Novib, PAX, Somo en The Rights Forum.
Na grote maatschappelijke druk, onder andere in de vorm van massale Rode Lijn-demonstraties waar onder andere Rob Jetten in meeliep, besloot het demissionaire kabinet in september vorig jaar tot een importverbod voor producten uit illegale Israëlische nederzettingen.
Het is één van de weinige concrete maatregelen die Nederland in reactie op de Israëlische genocide in Gaza nam. Maar om Israël te bewegen een einde te maken aan de genocide, illegale bezetting en apartheid is een breder verbod nodig. Geen business as usual.
Het handelsverbod betreft de door het Internationaal Gerechtshof illegaal verklaarde Israëlische nederzettingen die afgelopen decennia op de bezette Westelijke Jordaanoever zijn gebouwd en in rap tempo worden uitgebreid. Nu al wonen daar zo’n 750 duizend Israëlische kolonisten.
Alleen al in 2024 leverde de nederzettingeneconomie Israël 53 miljard dollar op, wat bijna vijf keer zo veel is als de volledige Palestijnse economie. Zolang de nederzettingen geld blijven opleveren, zullen deze niet ontmanteld worden. Het aanstaande kabinet-Jetten zou het handelsverbod prioriteit moeten geven.
Ondertussen neemt de repressie op de Westelijke Jordaanoever alleen maar toe. De afgelopen jaren is het geweld van kolonisten, maar vooral ook van de Israëlische krijgsmacht, tegen Palestijnen hier stevig toegenomen. Sinds oktober 2023 werden meer dan duizend Palestijnen gedood en vele duizenden opgepakt en gearresteerd – misdaden die steevast onbestraft blijven.
Een verbod op de import van producten uit de nederzettingen zou slechts het topje van de ijsberg raken. Handel in diensten draagt bijvoorbeeld evenzeer bij aan de instandhouding van de nederzettingen. Een goede illustratie hiervan is het in Nederland gevestigde Booking.com, dat illegale Israëlische accommodaties in bezet Palestijns gebied aanbiedt voor verhuur.
Volgens het Internationaal Gerechtshof moeten álle producten en diensten die bijdragen aan de bouw, uitbreiding en instandhouding van de nederzettingen, dus ook investeringen, aan banden worden gelegd. Bovendien is het logisch dat het een tweerichtingsverbod wordt. Waarom zou straks niet meer uit een illegale nederzetting geïmporteerd mogen worden, terwijl Nederlandse bedrijven er wel producten of diensten kunnen blijven aanbieden?
Het is niet voor niets dat er al decennia wordt aangedrongen op een handelsverbod voor de nederzettingen: zij zijn namelijk in strijd met het internationaal recht. Dat is vastgelegd in resoluties van de VN en in uitspraken van (internationale) rechters.
Maar een handelsverbod enkel gericht op de nederzettingen gaat niet ver genoeg, want niet alleen de nederzettingen zijn illegaal. De gehele Israëlische bezetting van Palestina is onrechtmatig. Dat stelde het Internationaal Gerechtshof in juli 2024. Staten moeten stappen zetten om handel- en investeringsrelaties die bijdragen aan de instandhouding van de bezetting te voorkomen, aldus het Hof.
Bovendien pleegt Israël genocide in Gaza en voert het een beleid van apartheid. Beide zijn illegaal. Ook hier heeft Nederland de verplichting onder internationaal recht om er op geen enkele manier aan bij te dragen en er juist tegen op te treden.
Het recent verschenen rapport Don’t Buy Into Occupation van een coalitie van 27 Palestijnse en Europese maatschappelijke organisaties en vakbonden, maakt duidelijk waarom een breed verbod nodig is. Nederlandse banken, verzekeraars en pensioenfondsen investeren ruim 78 miljard dollar in bedrijven die bijdragen aan de bezetting en/of de genocide in Gaza.
Een pijnlijk voorbeeld betreft investeringen in het Amerikaanse bedrijf Caterpillar, dat bulldozers levert aan Israël. Deze bulldozers worden verbouwd tot welhaast militaire voertuigen en door het leger ingezet om Palestijnse gebouwen in Gaza te verwoesten.
Het is een goede ontwikkeling dat er wordt gewerkt aan een handelsmaatregel tegen illegale nederzettingen, die, uiteindelijk, een positieve invloed kan hebben op het leven van Palestijnen. Maar dit brengt het beleid nog lang niet in lijn met het internationaal recht en heeft geen oog voor andere Israëlische schendingen van dit recht.
Wij roepen de nieuwe regering op om een ondubbelzinnig verbod in te stellen op alle handel en investeringen die bijdragen aan het decennialange onrecht van bezetting, genocide en apartheid.
Dit opiniestuk verscheen op 17 februari in Het Parool. Het is geschreven door Dagmar Oudshoorn (directeur Amnesty International Nederland), Michiel Servaes (directeur Oxfam Novib), Rolien Sasse (directeur PAX), Audrey Gaughran (directeur Somo) en Gerard Jonkman (directeur The Rights Forum).
