In Gaza vond een ‘domicide’ plaats, zeggen VN-experts: de opzettelijke en grootschalige vernietiging van huizen. Niet Trumps ‘Vredesraad’, maar de Palestijnen zélf hebben het recht die te herbouwen.
Experts van de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties roepen de internationale gemeenschap op om het internationaal recht en de mensenrechten leidend te laten zijn bij de herbouw van Gaza, in plaats van ‘neokoloniale belangen die berusten op straffeloosheid en hebzucht’.
De verklaring is gebaseerd op een nieuwe analyse van Balakrishnan Rajagopal, de Speciale VN-Rapporteur voor het recht op adequate huisvesting. Hij concludeert dat de systematische manier waarop Israël in Gaza huizen vernietigt neerkomt op een oorlogsmisdaad, en waarschijnlijk ook te classificeren valt als misdaad tegen de menselijkheid. Deze ‘domicide’ zou ook onderdeel zijn van de voortdurende genocide die Israël in Gaza pleegt. Immers, huisvesting op zo’n grote schaal vernietigen draagt eraan bij dat de Palestijnen als groep het leven onmogelijk wordt gemaakt.
Volgens schattingen is tussen oktober 2023 en oktober 2025 ten minste 92 procent van de woningen in Gaza volledig verwoest of beschadigd. Daar komt de vernietiging van civiele infrastructuur – zoals wegen, elektriciteits- en waternetwerken, riolering, maar ook scholen, universiteiten en ziekenhuizen – nog bij. Israël laat geen materialen toe voor herstel, wat ook de terugkeer van de honderdduizenden vluchtelingen binnen Gaza onmogelijk maakt.
Al voor de genocide in oktober 2023 begon, was de situatie op het gebied van huisvesting in Gaza dramatisch, schrijft Rajagopal. Gaza was extreem dichtbevolkt, met 2,3 miljoen mensen op slechts 365 vierkante kilometer, een gebied zo groot als de Noordoostpolder. Huizen bouwen of repareren na eerder Israëlisch geweld was ook toen al vrijwel onmogelijk omdat Israël weigerde bouwmaterialen toe te laten.
In zijn analyse pleit Rajagopal voor het opnemen van domicide als aparte misdaad in het internationaal strafrecht. Zijn rapport gaat overigens niet alleen over Gaza, maar beschrijft ook soortgelijke misdaden in Myanmar, Soedan en Oekraïne.
Het onderwerp raakt direct aan de plannen van de ‘Vredesraad’, die Gaza onder leiding van de Amerikaanse president Trump tot een vastgoedparadijs moet transformeren. De groep VN-specialisten, waaronder ook Palestina-rapporteur Francesca Albanese, wijzen dat plan ondubbelzinnig van de hand:
Leiders moeten ophouden met speculeren over Gaza als een vastgoedparadijs en het zien voor wat het is: het door oorlog verwoeste thuisland van zijn inwoners, die het recht hebben hun leven weer op te bouwen na het enorme lijden en de ontberingen die zij hebben doorstaan.
Om dat recht te funderen werd naast de analyse van Rajagopal een richtlijn (Guiding Principles for Reconstruction) gepubliceerd. Die benadrukt dat personen en bevolkingsgroepen die door conflict zijn getroffen het recht hebben op wederopbouw, en op maatregelen om hun economische, sociale, culturele, burgerlijke en politieke rechten volledig te herstellen. Uit de verklaring:
VN-lidstaten hebben de verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat de inwoners van Gaza de middelen en de mogelijkheid hebben om leiding te geven aan en te profiteren van de wederopbouw.
Concreet moeten de Palestijnen in Gaza kunnen beschikken over financiële middelen en de onbelemmerde toegang van machines en materialen voor wederopbouw. Niet als geste, maar omdat zij daar recht op hebben. Trumps Vredesraad staat dat recht in de weg, schrijven de VN-experts:
De oprichting van de Vredesraad is een illegale en onrechtmatige manoeuvre van machtige staten, gedreven door nostalgie en hebzucht.
De VN-experts wijzen er tenslotte op dat de oprichting van de Vredesraad indruist tegen het oordeel van het Internationaal Gerechtshof van juli 2024. Daarin stelt het Hof dat de Israëlische aanwezigheid in bezet Palestina illegaal is, en direct moet worden beëindigd. De VN stelde 18 september 2025 als deadline voor Israëlische terugtrekking. Die is door Israël genegeerd.
Een verbetering van de situatie lijkt intussen verder weg dan ooit. Israël heeft alle grensovergangen met Gaza weer gesloten. Van wederopbouw is geen sprake terwijl de hongersnood weer toeneemt. Met andere woorden: meel komt er niet in, laat staan bouwmaterialen. Met de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran en de grootschalige reactie van Iran, zakt de aandacht voor de Israëlische genocide ondertussen weg.
