Het zorgsysteem voor zwangeren en kraamvrouwen in Gaza is vernietigd, stelt Amnesty International in een nieuw rapport. Israël pleegt daarmee een opzettelijke oorlogsdaad tegen vrouwen en meisjes.
Vrouwen en meisjes in Gaza lijden het meest onder de genocide die nu al 29 maanden duurt, stelt Amnesty International in een nieuw rapport. Volgens Amnesty pleegt Israël een opzettelijke oorlogsdaad tegen vrouwen en meisjes door ze hun gezondheid, veiligheid, waardigheid en een toekomst af te nemen. Agnès Callamard, directeur van Amnesty: ‘Vrouwen in Gaza wordt het recht ontzegd om veilig te leven en veilig leven te geven.’
Het Amnesty-rapport, dat vorige week werd gepresenteerd, haalt de conclusies aan van de Onafhankelijke Onderzoekscommissie naar de Bezette Palestijnse gebieden, van maart vorig jaar: Israël heeft het systeem voor seksuele en reproductieve gezondheidszorg in Gaza systematisch en opzettelijk vernietigd. Dat komt neer op twee handelingen die verboden zijn onder het genocideverdrag: het opzettelijk opleggen van levensomstandigheden die erop gericht zijn de fysieke vernietiging van Palestijnen teweeg te brengen, en het opleggen van maatregelen die bedoeld zijn om geboorten te voorkomen.
Het rapport is gebaseerd op onderzoek dat Amnesty vorige maand in Gaza liet uitvoeren. Er werden 41 ontheemde vrouwen geïnterviewd, onder wie acht kankerpatiënten, vier zwangere vrouwen, en veertien vrouwen die een kind kregen na het zogenaamde ‘staakt-het-vuren’ van afgelopen oktober. Daarnaast werden 26 zorgmedewerkers ondervraagd in zes nog enigszins functionerende klinieken, en vier werknemers van internationale organisaties.
Verschillende vormen van geweld grijpen op elkaar in en versterken elkaar, laat het Amnesty-rapport zien. Zo gaat de massale ontheemding van het grootste deel van de bevolking van Gaza gepaard met de vernietiging van het zorgsysteem voor zwangeren en kraamvrouwen. De ontheemdenkampen bieden geen enkele privacy voor een veilige, waardige bevalling. Door de voortdurende blokkade van hulpgoederen is er ook een chronisch tekort aan hygiënische producten en andere benodigdheden voor een veilige bevalling. De situatie wordt verder verergerd door de vernietiging van het rioolstelsel en het gebrek aan schoon water.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is bijna 60% van alle zorgpunten in Gaza buiten gebruik. Dat legt een enorme druk op de gezondheidszorg die nog wel beschikbaar is. Dat heeft onder andere tot gevolg dat spoedeisende verloskundige zorg nauwelijks nog beschikbaar is. Er zijn bijna geen voorraden meer van geneesmiddelen om weeën op te wekken, pijn te bestrijden, bloedingen te stoppen en infecties te voorkomen.
Volgens recente prognoses van de Integrated Food Security Phase Classification zullen vóór oktober dit jaar 37.000 zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven vóór oktober dit jaar lijden aan acute ondervoeding en behandeling nodig hebben. Medisch personeel dat door Amnesty werd geïnterviewd, verklaarde dat de meeste vrouwen die in ziekenhuizen bevallen, als gevolg van deze omstandigheden lijden aan bloedarmoede, vaginale infecties en andere aandoeningen.
Al met al, zo rapporteren lokale gezondheidswerkers, veroorzaakte de genocide sinds oktober 2023 een toename van gezondheidsproblemen bij moeders en pasgeborenen. De opsomming stemt treurig: vroeggeboorten, baby’s met een laag geboortegewicht, gewichtsverlies en ondervoeding bij zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, angst voor de bevalling en depressie na de bevalling, en ademhalingsproblemen tijdens de zwangerschap. Ademhalingsproblemen komen ook bij pasgeboren baby’s vaker voor, onder andere door vroeggeboorte en onvoldoende longontwikkeling. Ze zijn ook het directe gevolg van slechte gezondheidstoestand van de moeder en slechte omstandigheden na de geboorte, vooral bij koud weer.
Een 22-jarige moeder van een baby van één maand vertelt Amnesty: ‘In het veldhospitaal waar ik bevallen ben, zeiden ze dat ik ondervoed ben. Mijn baby is geboren met een longinfectie in beide longen. Hij heeft een aantal dagen op de intensive care gelegen en het gaat nu iets beter met hem, maar hij kan nog steeds niet goed zelfstandig ademen en ligt in een couveuse. Ik ben bang dat hij nog zieker wordt, want ik woon in een tent aan zee en het is erg koud geweest en er is geen manier om warm te blijven.’ Een andere moeder, met een twee-maanden oude baby, vertelde dat ze niet genoeg borstvoeding had. Ze heeft moeite heeft om flesvoeding te betalen en haar baby warm te houden in een tent zonder verwarming.
Verloskundige Maysoun Abu Bureik beschrijft hoe zwaar het is voor de zwangeren en jonge moeders die ze begeleidt: ‘Het ergste is wanneer je een moeder moet helpen die haar man of familie is verloren. Je kunt niets doen of zeggen om haar te steunen. Ze moet haar huishouden draaiende houden en de emotionele steun zijn voor haar baby. En dat terwijl ze zelf wanhopig behoefte heeft aan emotionele steun, en meestal ook geen eigen huis heeft om naar terug te keren.’
Neonatoloog dr. Nasser Bulbollicht verder toe: ‘De omstandigheden van ontheemding hebben geleid tot infectieziekten. De meeste vrouwen komen hier binnen met stress, trauma en in onzekerheid. Ze zijn meerdere keren ontheemd geraakt, verloren dierbaren en kregen niet de gezonde voeding die ze tijdens de zwangerschap nodig hadden.’
Zijn ziekenhuis heeft twaalf couveuses, maar geen daarvan is uitgerust met de benodigde hart- en ademhalingsmonitoren. Afdelingen voor pasgeborenen in andere klinieken zijn er niet veel beter aan toe. Sowieso is er een gebrek aan couveuses en materialen, waardoor er vaak meer baby’s in één couveuse moeten liggen en medische hulpmiddelen voor eenmalig gebruik noodgedwongen worden hergebruikt.
De situatie zal nog schrijnender worden als internationale hulporganisaties niet langer in Gaza mogen werken. Dat Israëlische plan is weliswaar opgeschort, maar niet definitief van de baan. Dat vergroot de onzekerheid over beschikbaarheid van zorg, en levert voor extra stress op bij zwangere vrouwen en moeders van jonge kinderen.
Ook de rol die vrouwen en meisjes spelen in de zorg voor familie en gemeenschap, komt steeds verder in de knel, aldus het rapport. ‘Voor hen is het leven een dagelijkse strijd geworden om te overleven te midden van “een meedogenloze reeks rampen”.’
Het gaat daarbij om allerlei uiteenlopende groepen moeders van baby’s en jonge kinderen, vrouwen met chronische ziekten en handicaps, vrouwen die herstellen van ernstige verwondingen, weduwen en vrouwen die dierbaren hebben verloren, vrouwen die meerdere keren ontheemd zijn geraakt, vrouwen die menstrueren, en vrouwen die hun baan en toegang tot onderwijs zijn kwijtgeraakt.
Callamard waarschuwt dat door de oplopende spanningen in het Midden-Oosten na de Israëlisch-Amerikaanse aanvallen op Iran de aandacht verzwakt voor de genocide én voor de brute prijs die meisjes en vrouwen daarvoor betalen. Hoezeer de Iran-oorlog met de genocide in Gaza verbonden is, blijkt uit het feit dat Israël op de eerste van de aanval de grensovergangen naar Gaza sloot. Daardoor kwam de toch al beperkte stroom humanitaire hulp volledig tot stilstand. Slechts door één van die grensovergangen komt mondjesmaat weer wat hulp binnen.
