Israëlische documenten bevestigen de Palestijnse overlevering van slachtpartijen, moorden en etnische zuivering in 1948

Bevelen om hele dorpen met de grond gelijk te maken terwijl de Palestijnen zich soms nog in de huizen bevonden. Om álle inwoners van een gemeenschap te doden. Om hele gebieden etnisch te zuiveren. ‘Vermoord iedereen die zich verstopt.’ Of: ‘Dood elke Arabier die zijn huis niet wil verlaten. Mannen, vrouwen, kinderen.’ En: ‘Sluit de Arabieren op en steek het gebouw in brand. Maak ze af.’ Met daaronder de handtekening van de desbetreffende Israëlische commandant. Zwart op wit.

De Israëlische historicus en onderzoeker Adam Raz kreeg twee jaar geleden dozen vol Israëlische officiële documenten uit de oorlog in 1948 onder ogen; een nakomeling van een destijds dienstdoende militair in een eliteverkenningseenheid had ze bij het grof vuil gezet. Raz onderzocht de documenten samen met Akevot, een Israëlische organisatie die zich inzet voor het verzamelen, digitaliseren en openbaar maken van archiefdocumenten over de Israëlisch-Palestijnse kwestie.

‘Zeer donkere wolk’

Wat Raz in de gevonden documenten aantrof, had hij niet eerder gezien. Ook niet omdat Israël de archieven uit die tijd nog altijd gesloten houdt: het materiaal zou ‘het imago van het Israëlische leger kunnen schaden’. De historicus schreef een lang artikel over zijn bevindingen in de Israëlische krant Haaretz. The Rights Forum intervieuwde hem hierover.

De door Raz en Akevot onderzochte officiële Israëlische documenten bevestigen de Palestijnse overlevering van massamoorden, geweld en etnische verdrijving en ondermijnen het Israëlische narratief. Zoals Raz in in Haaretz schrijft: ‘Als Israël de Palestijnen heeft verdreven en de Israëlische troepen blijkbaar niet aarzelden om het bloed te vergieten van degenen die weigerden te vertrekken, dan hangt er een zeer donkere wolk boven de periode van de oprichting van de staat …. en is het collectieve geheugen in Israël een deceptie.’

Wat schokte u het meest aan de documenten?

‘De overeenkomst tussen de Palestijnse getuigenissen en deze documenten. Én het feit dat er geschreven bewijs is van de Israëlische oorlogsmisdaden. Het staat er zwart op wit: bevelen om de Palestijnen dood te schieten en te verdrijven. Ik wist dat er impliciete bevelen waren gegeven, 750.000 Palestijnen verlaten niet zo maar hun land. Maar dit? Ik was verbijsterd dat er duizenden documenten bestaan waarin de moorden in vele Palestijnse dorpen van minuut tot minuut worden beschreven. In de documenten stelt een hoge commandant bijvoorbeeld: ‘In elk dorp waar we kwamen, sneden we de oren af van mannen of staken we hen in de buik om de rest van de inwoners te doen vluchten. De oorlogsmisdaden staan hier vastgelegd.’

Hoe reageerde het Israëlische publiek op uw artikel?

‘Ik publiceerde het op een vrijdag, de dag daarna begonnen de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran en die domineerden het nieuws.’ Raz lacht: ‘Mijn vrienden grapten dat Netanyahu de oorlog begon om de bevindingen in mijn artikel te overschaduwen.’ Dan weer serieus: ‘De reacties die ik kreeg waren van mensen die mij niet geloofden, ze waren boos en zeiden dat ik loog.’

‘Israël is een maatschappij die zijn donkere verleden niet in de bek wil kijken en massaslachtingen, moord en etnische verdrijving ontkent. Het begaat dezelfde fouten keer op keer. Kijk maar hoe Israëliërs hun ogen sluiten voor de genocide in de Gazastrook. Het probleem is dat iedereen in Israël het leger in gaat, reservist is en mensen kent die als militair in de Gazastrook hebben gediend. Vrienden, kennissen en familieleden zijn onderdeel van het genocideregime. Dat wil er bij de Israëliërs niet in.’

Het Israëlische geweld dat u in de documenten aantrof, wordt niet genoemd in het Israelische onderwijscurriculum. Israëlische kinderen leren nog steeds dat de Palestijnen hun huizen en dorpen tijdens de oorlog in 1948 vrijwillig hebben verlaten. Dat de staat Israël geen enkele verantwoordelijkheid treft voor hun lot. Dat er geen bloedbaden zijn geweest en dat het Israëlische leger ‘het meest morele’ ter wereld is.

‘Het geschiedenisonderwijs in Israël is niet best. Kinderen leren alleen de Joodse geschiedenis; de verwoesting van de Tweede Tempel (70 na chr., red.), de Holocaust en de Onafhankelijkheidsoorlog in 1948. Meer niet. Drie jaar geleden werd een peiling gehouden onder Israëlische docenten. De vraag was: wat is de Groene Lijn? (de bestandslijn uit 1949, red.) Zo’n 65 procent van de ondervraagde docenten dacht dat het de metrolijn was tussen Tel Aviv en Rishon LeZiyyon.’

‘Het collectieve geheugen heeft bovendien veel meer impact dan het geschiedenisonderwijs op school. De films, docudrama’s, boeken, liedjes, herdenkingsceremonieën, het theater; het collectieve geheugen wordt daarin gemanipuleerd. Wat ik schrijf, druist daar tegenin, maar de Israëlische maatschappij is niet klaar zichzelf een spiegel voor te houden.’

‘Israël is uit de as van de Holocaust herrezen, de grootste genocide ooit. Israëliërs noemen de aanslagen van 7 oktober 2023 in één adem met de Shoah, ze misbruiken de moord op de Holocaustslachtoffers om de genocide in de Gazastrook toe te dekken. Ze willen niet horen of praten over de duizenden door het Israëlische leger gedode Palestijnse kinderen in de Gazastrook. Ze willen er niets van weten.’

De westerse wereld helpt hen daarbij.

‘Dat klopt, vrijwel het hele Westen, en met name Duitsland, steunt de Israëliërs in hun waanidee dat er een voortdurende existentiële dreiging is, dat het aldoor 1938 is, dat de concentratiekampen Auschwitz en Treblinka op het punt staan opnieuw te worden opgericht. Dat is wat premier Netanyahu met Israël heeft gedaan: hij heeft de Israëliërs de afgelopen decennia doodsbang gemaakt. Als hij zegt dat Hamasleden neofascisten zijn, geloven ze dat.’

‘De Holocaust is in Israël nog altijd sterk aanwezig, het is onderdeel van de Israëlische identiteit en legitimeert in de ogen van de Israëliërs elke actie tegen de Palestijnen. Maar de Israëliërs weten vrijwel niets van de Shoah, noch van mensenrechten of van de Geneefse Conventies, concepten die werden bedacht na de massamoord op hun voorvaderen. Ik noem dit Holocaustpornografie: Israëliërs leren slechts dat ze slachtoffer zijn en willen wraak nemen. Het oorlogsrecht is in het Israëlische discours absoluut niet aanwezig. En sinds 7 oktober 2023 is de hel losgebroken.’

In Israël lijkt de groep vredesactivisten almaar kleiner te worden.

‘Vredesactivisten zijn in Israël een uitstervend ras. De Israëlische maatschappij is jong, bijna 60 procent van de Israëliërs is onder de dertig jaar. Ze hebben geen flauw idee wat de Oslo-akkoorden zijn, die hebben geen enkele betekenis voor ze. Het enige wat ze kennen is Netanyahu en die heeft hen gehersenspoeld: de Palestijnenhaat zit hen in de genen en gaat er niet meer uit.’

De Amerikaans-Israëlische historicus Omer Bartov stelt dat zionisme een militaristische, expansionistische, racistische en gewelddadige ideologie is geworden. Maar eind negentiende eeuw waarschuwden diverse Europese Joden al voor het zionistisch gedachtengoed. Zo noemde publicist Asher Zvi Hirsch Ginsburg het in 1891 een ‘wrede’ en ‘gevaarlijke’ ideologie. Hoe denkt u daar over?

‘Ik zie het vroege zionisme niet alleen als een koloniale, chauvinistische beweging, het ontstond ook vanwege het antisemitisme in Europa en Rusland. Maar inmiddels is het de Israëlische staatsideologie geworden, een ideologie van geweld, overwinnen, onderdrukken en etnisch zuiveren.’

‘Nogmaals, daarbij is het huidige arrogante, anti-Arabische Israël de creatie van premier Netanyahu. Die wilde bij zijn aantreden in 1996 niets liever dan de Oslo-akkoorden (1993-1995, red.) saboteren en daarin is hij geslaagd. In de maanden na de aanslagen van 7 oktober 2023 gaf Netanyahu de stafchef persoonlijk opdracht álles in de Gazastrook kapot te bombarderen. ‘Verander de Gazastrook in Dresden’, zei hij. Net zoals naar mijn mening de Holocaust zonder Hitler niet had plaatsgevonden, was er zonder Netanyahu geen genocide in de Gazastrook geweest.’

Raz is even stil. ‘Hitler heeft gewonnen’, zegt hij dan. ‘Het was zíjn concept een bevolking te elimineren en het westen kon daarmee leven. De Israëliërs hebben er nu net zo min een probleem mee om de Palestijnen uit te wissen. Ze vermoorden Palestijnse kinderen en drinken vervolgens een glaasje Aperol Spritz op het strand van Tel Aviv. Maar zoals de Holocaust de afgelopen eeuw heeft bepaald, zo zal wat de Israëliërs aanrichten onder de Palestijnen de toekomst bepalen.’

De Holocaust als morele maatstaf staat onder druk?

‘De Holocaust is negentig jaar geleden, Israël kan de schuldkaart steeds minder gemakkelijk inzetten. Er zijn nieuwe generaties mensen geboren en nieuwe lagen geschiedenis ontstaan, maatschappijen veranderen. Het werkt niet meer om bij alles de herinnering aan Auschwitz op te roepen. De gemiddelde Duitser op straat voelt zich niet langer schuldig en is dat ook niet.’

Zo’n tien dagen geleden werden in Amsterdam de burgers en militairen herdacht die in Nederland of elders zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De Palestijnse slachtoffers mochten bij de officiële herdenking niet worden genoemd, daarom organiseerden mensen een alternatieve herdenking in Den Haag. Hoe kijkt u daar tegenaan?

‘De les van Anne Frank is dat geen enkel kind zich zou moeten verstoppen en bang moet zijn. Het ‘nooit weer’ moet voor íedereen gelden. In Israël en het Westen bestaat nog altijd een hiërarchie in vergoten bloed, en ook voor de Nederlanders is Palestijns bloed klaarblijkelijk goedkoper dan Joods bloed en westers bloed. Ik zeg weer: Hitler heeft gewonnen. Dit is zíjn erfenis: Israëliërs en jullie, Nederlanders, willen niet kijken naar of denken aan een Palestijnse Anne Frank.’

Wat moet Nederland doen om de situatie in het Midden-Oosten te helpen verbeteren? 

‘Nederland is bevriend met Israël. Soms moet je een vriend zeggen: tot hier en niet verder. Nederland moet beseffen dat Israël is veranderd, en ophouden over een tweestatenoplossing. Een twee-, drie-, vijfstatenoplossing, het doet er niet toe, het is een achterhaald concept. Bovendien moet het westen er op dit moment vooral alles aan doen om de Gazastrook te helpen. De mensen daar wonen in tenten, tussen de ratten, er sterven dagelijks kinderen. De genocide is niet beëindigd, en het zogenaamde vredesplan van Trump is vreselijk. We moeten het over de Gazastrook blijven hebben, ik wil niet leven in een wereld waarin mensen in tenten honger lijden.’

Nederlanders zeggen vaak: Israël is de enige democratie in het Midden-Oosten. Maar Israël heeft geen grondwet die ieders gelijke rechten garandeert, het heeft al bijna zestig jaar twee juridische systemen: civiel voor de Joodse burgers en militair voor de bezette Palestijnen. Er is geen scheiding tussen politiek en geloof, en religie heeft de afgelopen decennia steeds meer staatsinstellingen geïnfiltreerd. Ook staan democratische instituties onder toenemende druk. Is Israël niet altijd een gemankeerde democratie geweest?

‘Geen enkele democratie is perfect. Bovendien ligt het ook aan je invulling van het concept democratie: zijn verkiezingen de lakmoesproef voor het democratisch gehalte? Het grootste probleem in Israël is dat Joden en Palestijnen geen gelijke rechten hebben. Noem het apartheid, noem het hoe je wilt, maar dat is het belangrijkste manco. En de publieke arena krimpt steeds verder, er is een semi-fascistische populistische overheid.’

Raz is even stil. ‘Tegelijkertijd bestaat er liberalisme. Zo kan ik kritische boeken over mijn regering schrijven, dat zou in bijvoorbeeld Rusland niet kunnen. En de LBGTI-gemeenschap heeft redelijk veel rechten; Tel Aviv is het Mekka van de homorechten in het Midden-Oosten, al zijn steden als Jeruzalem, Bnei Brak en Ra’ana wel minder homovriendelijk.’

‘Israël is in sommige aspecten liberaler dan andere staten in het Midden-Oosten, zoals Jordanië en Egypte. Maar als je kijkt naar de plek van het leger en de veiligheidsdiensten in de maatschappij en naar de rechten van minderheden, dan wordt het al een stuk lastiger Israël als volwaardige democratie te bestempelen. Wat ook vreemd is: Israël heeft al sinds 1967 geen grenzen.’ Raz zucht: ‘Israël is een uniek, maar zeer gecompliceerd land.’

Ik kan als journalist al ruim tweeënhalf jaar niet naar de Gazastrook. Ik heb het geprobeerd, ik kom er niet in.

‘Israël, en de VS, willen geen pottenkijkers in de Gazastrook. En ook niet in Zuid-Libanon. Als je er uiteindelijk wel heen mag, is het waarschijnlijk te laat.’