In plaats van zich zoals afgesproken terug te trekken uit de Gazastrook, neemt Israël stap voor stap een steeds groter gedeelte van de enclave in. Ondertussen dreigt de genocide in volle hevigheid te worden voortgezet.
Een ‘gele’ en een ‘oranje’ lijn die al maar verschuiven, het dagelijks doden van Palestijnen door Israël, onderhandelingen over de tweede fase van het bestand, en een Raad van Vrede die nauwelijks het nieuws meer haalt. Hoe is de situatie in de Gazastrook, zeven maanden na het ingaan van het bestand tussen Hamas en Israël? We zetten de belangrijkste ontwikkelingen op een rij en spreken met een inwoner van Khan Yunis, Marwan*.
Bij het ingaan van het bestand werd de Gazastrook in tweeën geknipt. Een deel onder directe bezetting van het Israëlische leger waaruit alle Palestijnen zijn verdreven of vermoord, en een kleiner deel waar de Palestijnen verblijven.
Een ‘gele lijn’, gemarkeerd met geel geverfde betonnen blokken op de grond, scheidt de twee delen. Voor beleidsmakers een lijn op een kaart, voor Palestijnen en zaak van leven en dood. ‘Als je erbij in de buurt komt, loop je het risico doodgeschoten te worden’, zegt Marwan.
Israël heeft het vuren nooit gestaakt. Sinds het ingaan van het bestand heeft het Israëlische leger zeker 837 Palestijnen in de Gazastrook gedood. Zo werden bij een Israëlische luchtaanval en een beschieting met een tank dinsdag twee Palestijnen gedood en meerdere verwond.
‘Het bestand is een leugen’, zegt Marwan. ‘We voelen ons niet veilig. Als je op straat loopt, kun je doodgeschoten worden’. De laatste weken intensiveert Israël de aanvallen. ‘Elke dag zijn er weer meer doden’, zegt Marwan.
In de gebieden waar Israël de directe controle heeft, sloopt het met bulldozers en explosieven systematisch alle Palestijnen huizen en landbouwgrond, en zet het er militaire posten op. ‘We zien steeds nieuwe wachttorens met scherpschutters langs de gele lijn’, zegt Marwan. ‘Waar je ook in Gaza bent, zie je de Israëlische tanks en de bulldozers. Het lijkt erop dat ze permanent in het bezette gedeelte willen blijven’.
Daarbij heeft Israël nooit de afgesproken hoeveelheid hulpgoederen toegelaten tot de Gazastrook. Een van de dingen die het in het geheel niet toelaat, zijn materialen om puin te ruimen en noodonderkomens te bouwen.
‘We gebruiken gerecyclede houten pallets voor de bouw van noodonderkomens, ze zijn eerder gebruikt voor het transport van humanitaire goederen’, zei de woordvoerder van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Stephane Dujarric, vorige week tijdens een persconferentie. ‘Op deze manier kun je geen humanitaire operatie uitvoeren.’
In een tweede fase van het bestand zou Israël zich verder terugtrekken uit de Gazastrook. Het tegenovergestelde gebeurt.
Persbureau Reuters meldde vorige week dat Israël zijn militaire controle over de Gazastrook ‘stilletjes’ had uitgebreid. Het heeft al in maart kaarten onder hulporganisaties verspreid met daarop een nieuwe ‘oranje lijn’ die het gebied onder militaire controle van Israël verruimt tot bijna twee-derde van de Gazastrook.
Marwan, een inwoner van Khan Yunis
Duizenden Palestijnen verblijven in het gebied tussen de nieuwe oranje en oude gele lijn. Israel zei dat in de zone tussen de twee lijnen extra beperkingen voor de levering van hulpgoederen gelden, maar beweerde dat het voor burgers daar geen consequenties zou hebben.
VN-woordvoerder Dujarric bevestigt dat Israël deze oranje lijn op kaarten heeft gezet. Hij zei dat er rond de oranje lijn ‘een verhoogd risico op gevechten’ is. Israël stelt de bevolking niet te willen verdrijven uit het gebied tussen de gele en oranje lijn, maar een hoger risico op gevechten suggereert dat deze plekken niet veilig zijn voor de bevolking, aldus Dujarric.
Het blijft niet bij een nieuwe oranje lijn; Israël verschuift ook de oorspronkelijke gele lijn steeds verder naar de Middellandse Zee. ‘De gele lijn eet elke dag meer van ons land op’, zegt Marwan. ‘Hij blijft naar het westen verschuiven. Het gebeurt elke dag’, zegt hij. ‘Wat gisteren nog min of meer veilig was, is dat vandaag niet meer’.
Israël geeft de uitbreiding van de bezetting toe. Het radiostation van het Israëlische leger meldde dat het gebied waar het leger de volledige controle heeft, is uitgebreid van 53 procent tot 59 procent van de enclave.
Het verschuiven van de gele lijn gaat, in tegenstelling tot de oranje lijn, dus expliciet wél over het uitbreiden van het gebied waaruit Palestijnen volledig zijn verdreven. Mensen die langs de gele lijn wonen, kunnen als die wordt verplaatst opeens worden beschoten en moeten hun huizen of tenten ontruimen.
Eén ding is helder: Israël neemt steeds meer gebied in, waarmee het leefgebied van de Palestijnen krimpt. ‘Als het in dit tempo door gaat, heeft Israël na de zomer 80 procent van de Gazastrook ingenomen’, zegt Marwan.
Intussen wordt in Israëlische media openlijk gespeculeerd over het ‘hervatten van de oorlog’ tegen Gaza- waarmee wordt bedoeld met de hevigheid van vóór het bestand. Een legerofficier noemde dit op de Israëlische televisie ‘bijna onvermijdelijk’. Afgelopen zondag zou het Israëlische veiligheidskabinet samenkomen om het hervatten van de oorlog te bespreken, al ging de sessie later niet door.
Eerder meldde Israëlische media dat het leger zich opmaakt in mei weer grootschalige aanvallen op Gaza uit te voeren, omdat Hamas en de andere Palestijnse groepen Islamitische Jihad en het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP) niet willen ontwapenen.
Die groeperingen weigeren dit vanwege de voortdurende Israëlische schendingen van het bestand. Van ontwapenen kan pas sprake zijn als Israël zich aan de afspraken houdt, zeggen ze. Het gaat onder andere om afspraken over vrije toegang van hulpgoederen, het stoppen van bombardementen, een begin met de wederopbouw van Gaza, en respecteren van de oorspronkelijke gele lijn.
Clingendael-onderzoeker Erwin van Veen duidde de positie van Hamas op zijn Linkedin-pagina:
‘In de hele geschiedenis van dekolonisatie, verzet en strijd voor zelfbeschikking is er, voor zover ik weet, nog nooit een beweging geweest die vrijwillig de wapens heeft neergelegd voordat er een bevrijdende overeenkomst was gesloten. Om voor de hand liggende redenen. Waarom zou iemand dit van Hamas verwachten?’
In Israëlische media wordt het ‘falen van de Internationale Stabiliteitstroepenmacht’ (ISF) aangehaald als een van de redenen om de aanval op Gaza weer in volle hevigheid te openen. Onder het ‘vredesplan’ van de Amerikaanse president Donald Trump zou deze troepenmacht de controle over de Gazastrook moeten gaan uitoefenen.
Alleen: een delegatie van de ISF werd vorige week door Israël zelf de toegang tot de Gazastrook ontzegt, meldde Israëlische media. De delegatie was in Israël aangekomen en had daar Israëlische en Amerikaanse militairen ontmoet, maar op het laatste moment verbood het Israëlische politieke leiderschap een bezoek aan de Gazastrook.
Zo valt het toch al zeer problematische vredesplan van Trump steeds verder uit elkaar. Ook de commissie van Palestijnse technocraten, die onder Trumps ‘Raad van Vrede’ het dagelijks bestuur van de Gazastrook zou moeten gaan vormen, wordt niet door Israël toegelaten. Vier leden van de twaalfkoppige commissie zijn uit protest hiertegen opgestapt.
Een ander onderdeel van het vredesplan, het in Israël opgezette Amerikaanse civiel-militaire coördinatiecentrum, staat op het punt te worden ontmanteld. Dat meldde Reuters vorige week op basis van diplomatieke bronnen. Dit centrum zou toezien op het staakt-het-vuren en de vrije toegang van hulp voor Gaza, van beide is weinig terecht gekomen. Het persbureau noemt het ‘de zoveelste tegenslag voor het Gaza-plan van Trump’.
Deze week vinden in de Egyptische hoofdstad Caïro onderhandelingen plaats over de tweede fase van het bestand tussen Hamas en Israël. Daarbij staat het bestuur van de Gazastrook centraal. Dat Israël zich niet aan de bepalingen van fase 1 heeft gehouden en de toegang ontzegt aan de organen die de macht van Hamas zouden moeten overnemen, biedt weinig perspectief.
Het doet het ergste vrezen voor de Palestijnen in de Gazastrook. ‘We zijn in gevaar,’ zegt Marwan. ‘We kunnen alleen maar hopen dat er iets ten goede verandert’.
*Naam gefingeerd uit veiligheidsoverwegingen
