Een informant voor de Israëlische overheid werkte van januari tot september 2024 als adviseur van Sigrid Kaag, de toenmalige VN-coördinator Humanitaire Hulp en Wederopbouw voor Gaza. Het gaat om de Israëli Yahav Lichner, melden de journalistieke platforms Drop Site en PassBlue op basis van gehackte e-mails uit 2014 en 2015.
Informant bij de VN
In die periode lekte Lichner, werkzaam voor het Bevolkingsfonds van de VN (UNFPA), strikt vertrouwelijke documenten naar Israëlische regeringsfunctionarissen. Het gaat om ‘interne VN-documenten, verslagen van besloten vergaderingen, materiaal dat nog niet openbaar was gemaakt en andere politieke inlichtingen’, schrijft Drop Site.
Het platform beschrijft een groot aantal concrete voorbeelden, waaronder documentatie over het onderzoek van de toenmalige Hoge VN-Commissaris voor de Mensenrechten naar Israëlische misdaden in de oorlog in Gaza in 2014, informatie over Israëlisch geweld op de Westelijke Jordaanoever, maar ook gegevens over toenmalig secretaris-generaal Ban Ki-moon en diens opvolging.
Het lekken van informatie uit de VN is strikt verboden en raakt aan haar onpartijdigheid – de essentie van haar bestaan. Het VN-beleid mag onder geen beding worden beïnvloed door nationale politieke belangen. Het tegendeel is gebeurd. De gelekte informatie werd door de Israëli’s gebruikt voor ‘proactief lobbywerk bij de Amerikaanse regering, en om VN-initiatieven te ondermijnen die zij als ongunstig voor Israël beschouwden’, aldus Drop Site.
Carrière binnen de VN
Het gehackte e-mailaccount waaruit de activiteiten van Lichner blijken, behoort toe aan zijn toenmalige baas Ron Prosor, destijds Israëls ambassadeur bij de VN. Lichner werkte sinds 2011 bij de Israëlische VN-missie. Uit de gehackte e-mails blijkt hoe Prosor Lichners aanstelling bij de UNFPA hielp bewerkstelligen, waarbij hij hulp lijkt te hebben gehad van Samantha Power, destijds ambassadeur bij de VN namens de VS.
Prosor is de huidige ambassadeur van Israël in Duitsland. Lichner bleef bij UNFPA, waar hij zich steeds meer bezighield met Israël-gerelateerde onderwerpen, schrijft Drop Site. Vanaf 2018 werd hij gedetacheerd als senior-adviseur bij UNICEF, het kinderfonds van de VN, waarnaar hij in 2022 definitief overstapte. In oktober 2023 was hij aanwezig bij topoverleg met Catherine Colonna, toenmalig Frans minister van Buitenlandse Zaken, over bescherming van de bevolking van Gaza tegen Israëls genocidale geweld.
Tegenwoordig is Lichner directeur van UNICEF’s kantoor in Washington – een aanstelling waarover volgens PassBlue vragen bestaan. Vanuit dat kantoor coördineert UNICEF zijn samenwerking met de regeringen van de Verenigde Staten, Canada en Israël, en met internationale financiële instellingen zoals de Wereldbank.
Lid van team-Kaag
Van januari tot september 2024 maakte Lichner deel uit van het team van Sigrid Kaag, die in december 2023 aantrad als senior VN-Coördinator Humanitaire Hulp en Wederopbouw voor Gaza.
Op verzoek van PassBlue beantwoordde Kaag vragen over zijn aanstelling, die zij omschrijft als (voornamelijk) ‘contactpersoon’ die werkte in Jeruzalem en New York. Andere leden van haar team werkten ook vanuit Amman, Caïro en de Gazastrook.
Het team was grotendeels opgebouwd uit functionarissen van VN-organisaties als de WHO, UNDP, WFP, OCHA en UNICEF. Lichner werd gedetacheerd door UNICEF, dat ook zijn salaris betaalde, aldus Kaag tegen PassBlue.
Nederlandse subsidie
Nederland was de belangrijkste financier van de missie van Kaag waar Lichner deel van uitmaakte. Volgens PassBlue droeg Nederland tot september 2024 – Lichners vertrek –7,2 miljoen dollar bij aan de kosten voor personeel en uitrusting van de missie.
Of Nederlandse subsidie direct of indirect ten goede is gekomen aan Lichner moet worden uitgezocht. Dat geldt ook voor de cruciale vraag of Lichner vanuit zijn functie in Team-Kaag informatie heeft gelekt aan de Israëlische regering. Wat dat betreft staan alle seinen op rood.
Onderzoeken van start
Als gevolg van de Drop Site-publicatie is Lichner op non-actief gesteld. ‘UNICEF is op de hoogte van ernstige beschuldigingen tegen een medewerker en neemt de nodige maatregelen’, citeert PassBlue een woordvoerder van de organisatie. Ook de interne VN-waakhond OIOS lijkt zijn tanden in de zaak te zetten. Lichner heeft zijn sociale media-accounts gewist.
Deze onderzoeken moeten zich niet alleen richten op de jaren 2014 en 2015, maar ook op de activiteiten van Lichner en Prosor in de jaren daarna. In feite biedt het schandaal rond de twee aanleiding voor een veel breder onderzoek naar Israëlische inmenging in internationale instituties, die veelvuldig is vastgesteld.
In die zin bestaat nog een vraag voor Kaag. Bestond bij niemand in of rond haar team enige argwaan tegen Lichner?
Uithangbord of invloedrijk? Sigrid Kaags rol in Trumps Vredesraad
Sigrid Kaag werd eind 2025 gevraagd voor een onbezoldigde rol in de door de Amerikaanse president Donald Trump opgerichte Vredesraad of Board of Peace. Sinds januari 2026 maakt zij deel uit van de Gaza Executive Board, het uitvoerende comité dat het nieuwe bestuursmechanisme in Gaza moet gaan ondersteunen. Tot de leden behoren onder meer Tony Blair, Jared Kushner en Steve Witkoff. In een analyse omschreef The Rights Forum de Vredesraad vanuit Palestijns perspectief als ‘Raad van Onderwerping’.
‘Redden wat er te redden valt’
Kaag kreeg het verwijt dat zij zou zijn gevraagd om de Vredesraad wit te wassen, en dat zij door haar rol zou meewerken aan het megalomane vastgoedproject dat Trumps Vredesraad in Gaza voor ogen heeft. Op 23 januari onthulde Jared Kushner in Davos een masterplan voor de transformatie van de Gazastrook, door CNN samengevat onder de noemer ‘180 wolkenkrabbers voor Gaza’.
Kaag motiveert haar rol in termen van ‘Redden wat er te redden valt voor de Palestijnse burgers in Gaza’. Ze koestert ‘geen grote hoop en weinig illusie’, zei ze bij Nieuwsuur in maart dit jaar, maar noemt het haar morele plicht om daar te zijn waar de besluiten worden genomen in de hoop die te beïnvloeden.
Israël torpedeert agenda Vredesraad
Intussen is het zogeheten ’15-puntenplan’ van de Vredesraad op een kritiek punt beland. Dit nadat het er op 30 juli nog rooskleurig uitzag toen Trump trots bekendmaakte dat Hamas en andere verzetsgroepen akkoord waren met het plan. Daarmee zou een grote stap worden gezet op weg naar de door Kushner geschetste toekomst van Gaza.
Maar op 9 augustus wees Israël het af. Waar het door Hamas aanvaarde plan voorzag in gelijktijdige ontwapening van Hamas én Israëlische terugtrekking uit de Gazastrook, eist Israël ontwapening nu als voorwaarde voor terugtrekking. Ook weigert Israël te voldoen aan het sinds oktober geldende staakt-het-vuren. In Gaza worden onophoudelijk burgers gedood.
Israël krijgt kans om ‘klus af te maken’
Na een ontmoeting met Netanyahu lijkt Kushner de overeenkomst met Hamas te hebben verscheurd. Volgens hem dient Hamas zich de komende 60 tot 90 dagen ontwapenen. Laat Hamas dat na, dan toont dat volgens Kushner aan dat ‘ze het niet serieus menen met vrede’. Dat zou Israël een excuus zal geven om ‘de klus af te maken’, zei Kushner volgens PassBlue.
