Met een grootschalige operatie is Israël bezig het puin te ruimen van de gebouwen, wijken en steden die het sinds oktober 2003 in de Gazastrook heeft verwoest. Wat resteert zijn kale vlaktes zonder spoor van Palestijnse aanwezigheid die de opmaat vormen voor Israëlische kolonisering. Dat schrijft de ngo Euro-Med Human Rights Monitor in een alarmerend persbericht.
Tien miljoen ton puin
Volgens gegevens van de VN heeft Israël ruim 80 procent van de Gazastrook verwoest. In april 2026 schatten de Wereldbank, VN en EU in een gezamenlijk Gaza Rapid Damage and Needs Assessment de totale hoeveelheid puin in de Gazastrook per oktober 2025 op circa 68 miljoen ton. Euro-Med Monitor schat dat nu al 10 miljoen ton puin door Israël is verpulverd en verwijderd uit de 66 procent van de Gazastrook die het bezet houdt.
Daarbij wordt zwaar materieel ingezet. Ongeveer 400 zware machines voor graaf-, sloop-, plet- en transportwerkzaamheden – onder meer van Volvo en Hyundai – zijn actief in het oosten en zuiden van de Gazastrook. Naast de resten van verwoeste gebouwen slopen ze ook de nog overeind staande gebouwen, vermalen en mengen het puin en laden het op vrachtwagens die het afvoeren, schrijft Euro-Med Monitor.
Afgelopen weken documenteerde de organisatie dagelijks zo’n honderd Israëlische vrachtwagens die de Gazastrook verlieten. Over de afgevoerde hoeveelheden, de gevolgde routes, de bestemming en het gebruik van het vermalen puin is niets bekend. De enorme operatie vindt in stilte plaats. Internationaal toezicht ontbreekt.
Bewijsmateriaal vernietigd
Door het afvoeren van puin wordt bewijs vernietigd van de genocide die Israël in de Gazastrook heeft gepleegd en nog pleegt. Verwoeste locaties horen door forensische en humanitaire specialisten grondig en zorgvuldig te worden onderzocht alvorens ze te verstoren. Ook moet strafrechtelijk onderzoek kunnen plaatsvinden. Dat wordt nu onmogelijk gemaakt.
Onderzoek naar internationale misdrijven vereist tastbaar bewijsmateriaal dat kan worden onderzocht, vergeleken en juridisch geverifieerd, schrijft Euro-Med Monitor. Behalve bewijsmateriaal, locatiegegevens en verbanden binnen de plaats delict wordt ook de bewijsketen als geheel verstoord. Zo wordt het onmogelijk om bewijzen en locaties te koppelen aan bepaalde incidenten of slachtoffers. Die schade is onherstelbaar.
Stoffelijke resten
In de Gazastrook worden volgens Euro-Med Monitor nog ten minste 8.500 Palestijnen vermist. De lichamen van de meesten van hen liggen tussen het puin van door Israël gebombardeerde huizen dat nu deels wordt geruimd. Zo worden stoffelijke resten verpletterd en verspreid, vermengd met puin, en gescheiden van persoonlijke bezittingen en documenten die cruciaal zijn voor hun identificatie, rechten en herinnering.
Dit schendt het recht van Palestijnen om te weten wat er met hun vermiste familieleden is gebeurd, en om hun stoffelijke resten op waardige wijze te bergen en te begraven. Het is ook in strijd met internationale normen die voorschrijven dat naar overledenen moet worden gezocht, dat informatie over hen moet worden verzameld en bewaard, en dat er moet worden gezorgd voor een correcte identificatie en registratie, aldus Euro-Med Monitor.
Schendingen van het internationaal recht
Euro-Med Human Rights Monitor benoemt een aantal internationale verdragen en regels die Israël schendt.
- Het ruimen van locaties voordat onderzoek kan plaatsvinden is in strijd met de richtlijnen van het Minnesota-protocol inzake het onderzoek naar mogelijk onwettige sterfgevallen. Dit protocol benadrukt het veiligstellen en documenteren van de plaats delict, het verzamelen van bewijsmateriaal met behoud van de bewijsketen, en het bergen en onderzoeken van stoffelijke resten met wetenschappelijke methodes die de waardigheid van de slachtoffers en de rechten van hun families waarborgen.
- Het verwijderen van puin uit de Gazastrook en het commercieel exploiteren daarvan zonder toestemming of compensatie van de eigenaren kan neerkomen op onrechtmatige confiscatie of plundering. Dergelijke handelingen zijn verboden op grond van het internationaal humanitair recht, met name artikel 33 van het Vierde Verdrag van Genève en de relevante bepalingen van het Statuut van Rome.
- Het vernietigen van plaatsen delict voordat onderzoek is afgerond belemmert de juridische aansprakelijkheid en bemoeilijkt de inspanningen van internationale onderzoekers en openbare aanklagers om de feiten vast te stellen.
- In het Statuut van Rome, het oprichtingsverdrag van het Internationaal Strafhof in Den Haag, worden ‘het vernietigen, knoeien met of het belemmeren van het verzamelen van bewijsmateriaal’ beoordeeld als strafbare feiten die de rechtspraak van het Strafhof belemmeren wanneer deze opzettelijk worden gepleegd (artikel 70, lid 1c). De aanklager van het Hof dient deze handelingen te onderzoeken als opzettelijke belemmering van het verzamelen van bewijsmateriaal in verband met het lopende onderzoek naar de ‘Situatie in de Staat Palestina’, waaronder ook de onrechtmatige vernietiging, inbeslagname of plundering van eigendommen valt.
Lees verder
Lees minder
Waardevolle materialen
Het afgevoerde puin bevat naast bewijsmateriaal, stoffelijke resten en particuliere en openbare eigendommen ook essentiële bouwmaterialen als staal, steen en beton die kunnen worden gerecycled en hergebruikt, evenals andere waardevolle goederen die de Palestijnen nodig hebben om hun huizen, wegen en infrastructuur weer op te bouwen.
Om al deze redenen is het cruciaal dat het ruimen van het puin en de wederopbouw van de Gazastrook door de Palestijnen zelf worden geleid. Lokale bewoners, eigenaren van onroerend goed en families van vermisten moeten bij dat herstelproces worden betrokken, schrijft Euro-Med Monitor.
Opmaat tot kolonisering
Euro-Med Monitor wijst op een groter verband. Het grootschalig vermalen en afvoeren van puin wist ook landgrenzen, funderingen, stratenpatronen en kenmerken van wijken uit. Het ontneemt Palestijnen de fysieke tekenen van eigendom en hun band met het land, waardoor het onmogelijk wordt om terug te keren en hun gemeenschappen weer op te bouwen.
Het met geweld ontvolken van Palestijnse steden en wijken en het omvormen ervan tot geëgaliseerde, open ruimtes onder Israëlische controle, draagt bij aan de ontheemding en etnische zuivering van de lokale bevolking, concludeert Euro-Med Monitor. Het maakt deel uit van Israëls koloniale politiek die beoogt dat Palestijnen worden ontworteld, sporen van hun aanwezigheid worden uitgewist en het land zonder hen opnieuw wordt gedefinieerd.
In dat kader past ook de metershoge aarden wal die Israël over de volle lengte van de Gazastrook – van noord naar zuid – bezig is op te richten. Daarachter, op circa een-derde deel van hun verwoeste land, worden ruim twee miljoen ontheemde Palestijnen opgesloten. Op het grootste, van Palestijnen gezuiverde deel van de Gazastrook heeft israël inmiddels ruim dertig militaire bases gebouwd die toezien hoe het terrein bouwrijp wordt gemaakt voor nieuwe illegale Israëlische nederzettingen.
Onder de radar
Deze feiten zijn tot dusver grotendeels onder de radar gebleven. The Rights Forum heeft contact gezocht met organisaties in Israël, specifiek met vragen over de bestemming en het toekomstig gebruik van het afgevoerde puin. Geen daarvan is bekend met de Israëlische operatie. Even opvallend is het uitblijven van publicaties, zowel in Nederland als daarbuiten.
Ook heeft The Rights Forum een reactie gevraagd van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Die is tot dusver uitgebleven. Onduidelijk is of de regering op de hoogte is van de beschreven feiten en wat ze daartegen heeft ondernomen.
Direct ingrijpen noodzakelijk
Euro-Med Monitor doet een klemmend beroep op de internationale gemeenschap – met name de Veiligheidsraad, de Algemene Vergadering van de VN en de staten die partij zijn bij het Statuut van Rome, waaronder Nederland – om een einde te maken aan het systematisch afvoeren van puin uit de Gazastrook.
- Israël moet onder druk worden gezet om het ruimen en vervoeren van puin onmiddellijk en volledig te staken.
- Onafhankelijke internationale forensische en strafrechtelijke onderzoeksteams moeten toegang krijgen tot de Gazastrook om de verwoeste locaties te beoordelen en te documenteren, zodat fysiek bewijsmateriaal bewaard blijft om degenen die verantwoordelijk zijn voor genocide ter verantwoording te kunnen roepen.
- Van Israël moet gedetailleerde openbaarmaking worden geëist van de vervoerde materialen, weeggegevens, vrachtwagenroutes, eindbestemmingen, namen van bedrijven en aannemers, begunstigde partijen, betalingsinformatie, registratienummers van machines en vrachtwagens, trackinggegevens, alsmede transparantie met betrekking tot elke verkoop, recycling of commercieel gebruik van materialen die uit de Gazastrook zijn afgevoerd.
- Het afvoeren van puin of recyclebare materialen uit de Gazastrook moet worden verboden totdat er een transparant Palestijns en internationaal systeem voor het beheer van deze materialen is opgezet. Dit moet waarborgen dat onrechtmatig vervoerde materialen ofwel worden teruggegeven, ofwel dat de eigenaren de volledige waarde ervan vergoed krijgen. Daarnaast moet puin dat geschikt is voor hergebruik worden ingezet voor lokale wederopbouwprojecten die ten goede komen aan de Palestijnse bevolking en die de eigendomsrechten van particulieren en de overheid beschermen.
- Landen waar de betrokken bedrijven of machinefabrikanten zijn gevestigd moeten stopzetting opleggen van alle handelingen die kunnen leiden tot de sloop van eigendommen, het verwijderen van bewijsmateriaal of de inbeslagname van puin. Zij moeten tevens alle relevante contracten, correspondentie en operationele gegevens bewaren en onafhankelijk onderzoek doen naar de verantwoordelijkheid van hun bestuurders en personeel. Euro-Med Monitor dringt aan op gerichte maatregelen tegen personen en bedrijven waarvan is vastgesteld dat zij op de hoogte waren van en hebben deelgenomen aan deze illegale activiteiten, zoals uitsluiting van overheidsopdrachten, bevriezing van tegoeden en strafrechtelijke vervolging.
- Alle inspanningen om puin op te ruimen of te herbouwen in de Gazastrook moeten worden geleid door Palestijnen, waarbij lokale bewoners, eigenaren van onroerend goed en families van vermisten worden betrokken. Deze initiatieven moeten zorgen voor de bescherming van bewijsmateriaal, het bergen van stoffelijke resten, het opruimen van niet-ontplofte munitie, het sorteren van gevaarlijke stoffen, het lokale hergebruik van puin, het behoud van eigendomskaarten en het stedelijk weefsel, en moeten voorkomen dat de wederopbouw wordt gebruikt om de Israëlische controle te versterken of de geografische of demografische samenstelling van Gaza te wijzigen.
- Euro-Med Monitor benadrukt dat misdaden of het bewijsmateriaal daarvan niet worden tenietgedaan door een staakt-het-vuren of politieke overeenkomst. Wederopbouw en het ruimen van puin moet gepaard gaan met het bewaren van bewijsmateriaal, het achterhalen van het lot van vermisten, het teruggeven van eigendommen, het ter verantwoording roepen van daders en het waarborgen van de rechten van slachtoffers op waarheid, gerechtigheid en schadevergoeding.
Lees verder
Lees minder
