Rajaa Natour is een Palestijnse onderzoeksjournalist.
26 augustus 2026 Lees meer overDe EU moet informatie delen over Israëlische vakantiegangers in Europa die actief hebben deelgenomen aan de genocide in de Gazastrook, in plaats van gevoelige informatie over Palestijnen met Israël te delen, stelt columnist Rajaa Natour.
Gisteren bedacht ik dat iedere Europese functionaris die de overeenkomst tussen Europol en de Israëlische politie heeft goedgekeurd, zich eens zou moeten realiseren wat het betekent wanneer inlichtingendiensten toegang hebben tot de intiemste details van hun leven. Ook zij zouden moeten ervaren hoe het is om voortdurend met de angst te leven dat deze informatie op ieder moment tegen hen kan worden ingezet.
Want dat is de realiteit die de EU voor miljoenen Palestijnen mede dreigt te creëren: een werkelijkheid waarin hun levens volledig ter beschikking staan van de Israëlische autoriteiten en waardoor zij zich voortdurend moeten bewegen in een wereld van toezicht, dreiging en onzekerheid.
In 2022 leken de onderhandelingen tussen de Europese Unie en Israël over een operationele overeenkomst voor politiesamenwerking in een impasse te zijn beland. Dit kwam voornamelijk door onduidelijkheid over de vraag in hoeverre de overeenkomst ook van toepassing zou zijn in de bezette gebieden: Oost-Jeruzalem, de Westelijke Jordaanoever, de Gazastrook en de Golanhoogten.
Toch gingen de onderhandelingen onverminderd door, stelt onderzoek van Statewatch. In het nieuwe ontwerp staat bovendien een uiterst problematische en gevaarlijke clausule die voorziet in het delen van gevoelige persoonsgegevens van Palestijnen. En dan vooral van Palestijnen die buiten de grenzen van Israël wonen; in Syrië, Jordanië, Libanon, de rest van de Arabische wereld en Europa. Het feit dat de Israëlische genocide in de Gazastrook voortduurt bleek geen bezwaar.
De samenwerking tussen de EU en Israël op het gebied van wetshandhaving gaat jaren terug. Europol assisteert de EU-lidstaten al geruime tijd bij het vergaren van inlichtingen met betrokkenheid van Israël. In 2005 besloot de EU-Raad deze regeling te formaliseren en Israël aan te wijzen als een nauwe samenwerkingspartner. Een onbegrijpelijke stap, gezien de status van Israël als bezettingsmacht die al decennia routinematig het internationaal recht schendt.
Europol begon desondanks formele onderhandelingen over de samenwerkingsovereenkomst met Israël. Jarenlang verliep de totstandkoming hiervan moeizaam, voornamelijk omdat Israël de EU-normen voor gegevensbescherming niet naleefde en vanwege de locatie van het Israëlische politiehoofdkwartier in bezet Oost-Jeruzalem. Toen ik las dat dít tot de grootste zorgen van de EU behoorde, vroeg ik me af hoe het mogelijk was dit soort kwesties überhaupt nog de discussie beheersen. Israël heeft immers tienduizenden Palestijnse burgers gedood, duizenden in detentiecentra opgesloten en voert etnische zuiveringen uit.
De EU en Europol weten heel goed dat Israël zich niet aan de internationale verdragen en wetten houdt. Waarom is de vraag niet of Israël überhaupt toegang zou moeten hebben tot gevoelige persoonlijke gegevens over Palestijnen? Waarom zouden Palestijnen voortdurend moeten vrezen dat hun seksuele geaardheid en intiemste persoonsgegevens bij politie- of Shin Bet-functionarissen bekend zijn?
Zoals The Rights Forum eerder schreef, sloten Europol en Israël in 2018 een ‘werkovereenkomst’, die het delen van persoonlijke gegevens niet toestond. Vervolgens onderhandelde de Europese Commissie verder over een nieuwe overeenkomst. In september 2022 lag er een ontwerp dat het gebruik van gegevens in de bezette gebieden op papier aan banden legde, maar dat de Israëlische autoriteiten door middel van ruime uitzonderingen alsnog vergaande toegang gaf in het geval van ‘veiligheidssituaties’.
Het ontwerp heeft betrekking op zeer gevoelige gegevens, van politieke opvattingen tot seksuele geaardheid. De EU beloofde allerlei waarborgen, maar in de praktijk kan geen hiervan de Palestijnen beschermen tegen misbruik door een staat met een lange geschiedenis van mensenrechtenschendingen. De juridische dienst van de EU achtte het ontwerp juridisch onhoudbaar, maar de Commissie zette de onderhandelingen na 2022 in het geheim voort.
Maar er is meer aan de hand. In plaats van zich te concentreren op de gevaren en gevolgen voor Palestijnen gaan de belangrijkste EU-debatten over technische juridische details en procedures. De boodschap van de EU is klip en klaar: wij zien geen probleem in het delen van gevoelige gegevens van de Palestijnen met Israël, we willen alleen dat Israël die gegevens niet krijgt over Palestijnen in de bezette gebieden. Wat Israël daarbuiten doet, kan ons niet schelen.
Als de EU zich daadwerkelijk om Palestijnse levens zou bekommeren, zou het worstelen met heel andere dilemma’s. In plaats van te debatteren over hoe de overeenkomst moet worden uitgevoerd, zou de EU zich moeten concentreren op de gevaren voor Palestijnse levens, zowel in Israël als daarbuiten. Maar belangen van de EU bij de overeenkomst wegen zwaarder dan de Palestijnse levens. Deze overeenkomst negeert niet alleen de Palestijnse veiligheid – het verankert een hiërarchie waarin Palestijns bloed geen stuiver waard is.
Intussen gaat de samenwerking tussen Europol en de Israëlische autoriteiten ook zonder nieuwe overeenkomst achter gesloten deuren verder. In Europa worden regelmatig Israëlische delegaties ontvangen. Er wordt weinig informatie met het publiek gedeeld over wat er wordt besproken. Deze in nevelen gehulde samenwerking laat zien dat het behouden van het partnerschap prioriteit heeft over de veiligheid en de rechten van Palestijnen.
De EU moet deze beoogde overeenkomst resoluut verwerpen en actie ondernemen om de Palestijnen te beschermen. In plaats van zich te richten op de juridische implementatie, moet de EU het tegenovergestelde doen: alle mogelijke middelen inzetten om deze overeenkomst te blokkeren.
De EU weet dondersgoed dat Israël een bezettingsmacht is die het internationaal recht schendt en niet voldoet aan de ‘Europese normen’ voor gegevensbescherming en privacy. Maar de EU kijkt al decennia de andere kant op en is ook nu weer niet van plan daar verandering in te brengen. Bovendien is het naïef en absurd te denken dat de EU Israël kan dwingen procedures te creëren om misbruik van persoonsgegevens van Palestijnen te beperken en te controleren. Hoe wil de EU toezicht houden op het gebruik van gevoelige persoonsgegevens door Israël? Hoe wil ze de almachtige Israëlische binnenlandse veiligheidsdienst Shin Bet controleren?
Zoals gebruikelijk, als het gaat om Palestijnen en de waarde van hun leven, zal de EU – puur om aan de eisen te voldoen – simpelweg een symbolische clausule toevoegen, waarin Israël wordt gevraagd de gegevens niet te misbruiken.
De verwachting dat Israël zinvol toezicht zal instellen, is een illusie. Ten eerste valt de Israëlische Autoriteit voor Privacybescherming onder het ministerie van Justitie van de extremistische Ben-Gvir en maakt het daarmee deel uit van het apparaat dat al decennialang wordt ingezet voor de onderdrukking van de Palestijnen. Ten tweede, zelfs áls dat Israëlische ministerie misbruik zou willen tegengaan, zijn de toezichtsbevoegdheden op de veiligheidsdiensten uiterst beperkt, vooral gezien de verzwakte positie van deze autoriteit onder de regering-Netanyahu.
De EU weet heel goed dat Israël deze gegevens zal gebruiken om Palestijnen onder het mom van ‘veiligheidspolitieke doeleinden’ overal en altijd te bedreigen, chanteren, vervolgen en het zwijgen op te leggen. Deze persoonlijke informatie—inclusief gegevens over politieke activiteiten, netwerken, reisbewegingen of organisatorische banden—zal toegankelijk zijn voor en verwerkt worden door het Israëlische veiligheidsapparaat, met name de Shin Bet.
Dit zal niet alleen de Palestijnen als collectief kwetsbaarder maken; ook kunnen ze op deze manier doelwit worden van andere veiligheidsdiensten in Europa. Gegevens die de EU overdraagt, kunnen worden gebruikt voor surveillance, onderzoek, arrestaties of liquidaties, of het nu in de bezette Palestijnse gebieden, in Israël of in Europa is.
Het risico treft Palestijnen overal ter wereld, inclusief activisten, journalisten en mensenrechtenverdedigers in Europa. Met deze overkomst met Israël legt de EU bewust of onbewust veel Palestijnen een doodvonnis op: het verschaft Israël gegevens die het zal gebruiken om Palestijnen naar eigen goeddunken te executeren.
Bovendien weet de EU dat zij geen reële mogelijkheid heeft om toezicht te houden op welke entiteiten binnen en buiten Israël toegang tot deze gegevens krijgen. Evenmin kan zij weten of Israël deze persoonlijke informatie deelt met andere staten, instanties of organisaties in West-Azië of Europa, die op hun beurt Palestijnen kunnen vervolgen.
Op deze wijze wordt de EU een actieve deelnemer aan het onderdrukken en vervolgen van Palestijnen. En dat is precies wat Israël wil: van Europa een gevaarlijke plek maken voor Palestijnen en extern verzet tegen de Israëlische bezetting onmogelijk en gevaarlijk maken.
Ondanks dit alles kiest de EU er nog steeds voor om Israël toegang, middelen en instrumenten te geven om Palestijnen – inclusief degenen in ballingschap – te onderdrukken. Palestijnen zullen over de hele wereld rondlopen in de wetenschap dat elke politieagent of Shin Bet-agent – niet alleen in Israël, maar wereldwijd – alles over hen kan weten en die informatie tegen hen kan gebruiken. Geen enkele procedure zal voldoende bescherming bieden om dat te voorkomen.
Toch kiest de EU in deze situatie ervoor om de kant van de dader – Israël – te kiezen en te steunen, omdat Israël haar, in tegenstelling tot de ‘zwakke’, ‘nutteloze’ en ‘submenselijke’ Palestijnen, wapens, training en geavanceerde militaire technologieën kan leveren. Het steunen van het slachtoffer – de Palestijnen – levert niets op.
Het debat moet zich richten op het opleggen van sancties aan Israël, dat zich door de Europese clementie ten aanzien van de genocide in de Gazastrook gesterkt weet en tal van wettelijke, morele en humanitaire grenzen overschrijdt. Een overeenkomst tussen de EU en Israël ten aanzien van het delen van Palestijnse gegevens is een moreel falen en directe bedreiging voor Palestijnen waar ter wereld dan ook.
Sterker nog, ik heb een beter voorstel voor de EU en Europol: in plaats van informatie over Palestijnen met Israël te delen en zo de voortdurende vervolging van Palestijnen mogelijk te maken, simpelweg omdat ze zijn wie ze zijn, zouden jullie misschien beter informatie kunnen delen over de verblijfplaats, identiteit en daden van oorlogsmisdadigers die in Europa vakantie vieren – degenen die actief hebben deelgenomen aan de genocide die de levens van tienduizenden Palestijnse kinderen in Gaza heeft uitgewist. Zodat de daders in Den Haag kunnen worden berecht en er niet meer weg komen.
