Tijdens de ramadan de vasten breken met een dadel die apartheidsstaat Israël steunt, dat wil niemand. Maar hoe weet je nou zeker dat je de goede dadel te pakken hebt? En als je Palestijnse dadels wilt kopen, waar moet je dan op letten? Vijf vragen en antwoorden!
Op de avond van 17 februari begint de ramadan, de periode van 29 tot 30 dagen vasten die door veel moslims (en overigens ook niet-moslims) in acht wordt genomen. Het dagelijkse vasten tussen het eerste ochtendgloren en zonsondergang wordt traditioneel ‘gebroken’ met melk en dadels. Vandaar dat de verkoop van dadels in (de aanloop naar) de ramadan records breekt.
Veel van de dadels die in Nederland worden verkocht zijn door Israëlische bedrijven illegaal geteeld in bezet Palestijns gebied, op land waarvan de Palestijnse eigenaren zijn verdreven. Prominent voorbeeld van deze praktijk is de vruchtbare Jordaanvallei op de Westelijke Jordaanoever, waar de Palestijnse dadelteelt na de verdrijving van de bewoners plaats heeft gemaakt voor industriële Israëlische plantages.
De vruchten van die illegale praktijk – in dit geval dadels – zijn in Nederland volop te koop, waarbij op grote schaal wordt gesjoemeld om de illegale herkomst te verdoezelen. Waar moet je bij aankoop op letten?
Nee, zeker niet. Een streepjescode die begint met 729 is wel sowieso foute boel: dat is de landcode die aangeeft dat het een Israëlisch product betreft. Maar er zijn ook ‘Israëlische’ dadels die worden geëxporteerd naar bijvoorbeeld een Europees land en door, zeg, een Italiaans of Spaans bedrijf op de markt worden gebracht.
Het handige is dat dadels onder ‘vers product’ vallen, en er volgens Europese regels dus óók op moet staan waar ze zijn geproduceerd. Check dat voor de zekerheid dus op de verpakking. Maar let op: dit geldt alleen voor verse dadels, en niet voor bewerkte: daarbij hoeft het land van herkomst niet gemeld te worden. Alle dadels die niet vers zijn, vallen onder bewerkt: de gedroogde dus ook, en de dadels die met andere producten worden gemengd, zoals roomkaas.
Dat ligt eraan. Het wemelt op de Westelijke Jordaanoever van de illegale nederzettingen, en ook de illegale kolonisten telen dadels, en in de Jordaanvallei op industriële schaal. Als er alléén ‘Westbank’ wordt vermeld, of ‘Jordan Valley’, dan is dat een truc om de illegale oorsprong te verdoezelen. Wat wél betrouwbaar is, is ‘Westbank (Palestinian Territories)’, want dat wordt gebruikt door Palestijnse exporteurs, de organisatie Fairtrade en andere ethische leveranciers.
Waarschijnlijk wel, maar check ook dan de product/landcode en het adres van de leverancier, want die kan alsnog Israëlisch zijn. De meeste zekerheid dat je een Palestijns product koopt, is als het direct van een Palestijns bedrijf afkomstig is. Bekende Palestijnse merken zijn Watani, Palestine Gardens, Qamar, Sahara Crown, Hasad, Palestine Dates, Al-Baidaa. De organisatie Plant een Olijfboom heeft het allemaal mooi samengevat én geeft fysieke en online-verkoopadressen van gegarandeerd Palestijnse dadels.
De oorsprong van verse producten (groenten, fruit, noten) als dadels moet volgens Europese regels op de verpakking worden weergegeven, en vóór aanschaf aan online-klanten bekend zijn gemaakt. Online kun je immers de verpakking niet in detail bekijken, zoals in de winkel. De controle op de sinds 2025 geldende regelgeving is echter niet streng, blijkt ook uit een check bij grote online supermarkten.
Neem deze dadels bij Jumbo: er staat nergens een herkomst, alleen dat Jumbo de ‘fabrikant’ is. Rode vlag dus: bij andere dadels staat het land van oorsprong er immers wel bij, bijvoorbeeld bij deze en deze.
En wat te denken van deze gedroogde dadels: de herkomst is ‘Nederland’. Maar in Nederland worden helemaal geen dadels geteeld. Toch is dit legaal, omdat gedroogde dadels als ‘bewerkt’ gelden en dan de vermelding van herkomstland niet verplicht is.
Albert Heijn vermeldt het herkomstland soms duidelijk, zoals bij deze dadels uit Saudi-Arabië, maar bij deze Medjoul-dadels staat als herkomst: ‘Klasse 1’, en dat is een kwaliteitsklasse. Rode vlag dus, zeker omdat het bij Medjoul-dadels vaak om ‘Israëlische’ gaat. Bij deze ‘dadeltjes’ staat helemaal geen herkomstland.
Aldi heeft alleen deze dadels. Er wordt geen herkomstland vermeld, dus ze kunnen Israëlisch zijn.
Soms kom je er zelfs met een deep dive niet uit waar de dadels geteeld zijn, zoals bij deze van Plus. Er staat geen land van herkomst bij. Wel een leverancier, maar daar staat de nodige info ook niet. Nog een stapje verder kom je hier uit, en dan zie je de productcode beginnend met 541: België en Luxemburg. Daar groeien geen dadels. Verkeerde keus dus, als je zeker wilt weten dat je geen Israëlisch product koopt. Zeker omdat Plus bij andere verse dadels zelfs vermeldt in welke maand de dadels waar vandaan komen, zoals hier en hier.
En Picnic? De Bio Medjoul-dadels komen uit Israël en dat staat erbij in de app – netjes want dat hoeft niet omdat ze gedroogd zijn. Van de verse dadels komen er geen uit Israël. Picnic heeft de ‘dadeltjes’ in het assortiment die AH ook verkoopt, maar hier staat er wél bij waar ze vandaan komen (terwijl dat in dit geval dus wettelijk niet hoeft, want bewerkt): Turkije.
Ten eerste op de lijst van BDS Nederland (BDS staat voor Boycot, Desinvestering, Sancties), dat Israëlische merken noemt die je in Nederland tegen kunt komen. BDS streeft naar een boycot van álle Israëlische producten (en diensten), niet alleen van producten en diensten die gelinkt zijn aan de illegale bezetting van de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem.
Ook de VN publiceert een ‘zwarte lijst’, maar dan alleen met Israëlische bedrijven die actief zijn in bezet Palestijns gebied. Bij BDS Nederland staat Hadiklaim Israel Date Growers Cooperative Ltd. vermeld als bedrijf dat op de VN-lijst staat, maar op de meest recente VN-lijst, uit september 2025, is dat niet meer het geval. Hoe dat precies zit, vermeldt de VN niet: Hadiklaim is een coöperatie van telers en de vraag is of geen enkele daarvan meer in bezet gebied teelt.
