Amerikaanse ambassadeur flirt met een Groot-Israël van de Nijl tot de Eufraat
In een interview zei ambassadeur Mike Huckabee dat het ‘prima zou zijn’ als Israël het halve Midden-Oosten zou veroveren. Hij is niet de enige die er zo over denkt.
Het was een bijzonder schouwspel. De uiterst rechts-conservatieve presentator Tucker Carlson interviewde afgelopen weekend de Amerikaanse ambassadeur in Israël, Mike Huckabee. Carlson legde hem het vuur na aan de schenen op een manier die je zelden ziet.
Van de rivier tot de rivier
Huckabee is evangelisch christen en christen-zionist. Hij is zeer pro-Israël, vanuit de Bijbelse overtuiging dat het ‘land van Israël’ als ‘door God beloofd’ aan het Joodse volk toebehoort.
In het interview vroeg Carlson wélk land Huckabee precies bedoelt wanneer hij refereert aan het land dat Israël door God aan het Joodse volk is gegeven. In het boek Genesis van de Bijbel wordt namelijk, zo weet de ook christelijke Carlson, het hele gebied tussen de Nijl en de Eufraat genoemd. Van de rivier tot de rivier, zogezegd.
Daar vallen grote delen van Egypte, Jordanië, Syrië en Irak onder, plus geheel Libanon en Palestina. ‘In principe het hele Midden-Oosten’, zei Carlson. Oftewel ‘Groot-Israël’, zoals Israëlische nationalisten het gebied aanduiden.
Interpretaties van het door God beloofde land
Welk land in de Bijbel precies wordt bedoeld als het gaat om de belofte van God aan de Israëlieten is op meerdere manieren te interpreteren en daarmee voer voor discussie. Zo wordt de geografie van het land van Israël naast in Genesis ook in andere delen van de Bijbel genoemd, met andere grenzen.
De Britse zionistische rabbi Daniel Rowe beargumenteert op basis hiervan dat het in feite gaat om het land dat ongeveer overeenkomt met het huidige Israël, de Palestijnse Westelijke Jordaanoever en Gazastrook, en de Syrische Hoogvlakte van Golan (Jawlan).
Andere interpretaties rekenen er ook Libanon en delen van Syrië bij. Voor de duiding van het gesprek tussen Carlson met Huckabee maakt deze theologische discussie niet zo veel uit. Voor Huckabee telt duidelijk Genesis, op grond waarvan hij het land tussen de Nijl en de Eufraat als free game voor Israël beschouwt.
Lees verderLees minder
Groot-Israël is ‘prima’
Huckabee probeerde de vraag de ontwijken. Hij wéét wat er in de Bijbel staat, hij gelooft daarin. Maar het is uiterst ongemakkelijk om dat als ambassadeur zo te stellen, want het is niet in lijn met Amerikaans buitenlandbeleid.
Carlson liet hem er niet mee wegkomen. ‘Dit is precies waar het hier nu om gaat’, drong hij aan. En toen gooide Huckabee het eruit: ‘Het zou prima zijn als ze [de Israëli’s] dat allemaal innemen.’
Dat zijn woorden met consequenties: een vertegenwoordiger van de Amerikaanse regering die zegt dat Israël het recht heeft grote delen van Egypte en Irak in te nemen, en alles wat ertussen ligt. Een openlijke steunbetuiging aan Israëlisch expansionisme.
Heel bescheiden
Carlson, zelf een anti-immigratiehardliner, Trump-aanhanger en verre van een pro-Palestijnse activist – wist dat hij beet had en duwde door. En Huckabees verdediging maakte het er niet beter op. De vraag of Israël recht heeft op het halve Midden-Oosten is niet relevant, stelde hij, want Israël wíl dit gebied helemaal niet innemen.
Sterker, Huckabee hintte erop dat Israël in feite heel bescheiden is. Het claimt per slot van rekening slechts een klein deel van het land dat God heeft beloofd, leek hij te redeneren. Daarbij maakte Huckabee nog een freudiaanse verspreking toen hij zei dat Israël alleen vraagt om het land dat het ‘nu bezet’.
Blijft staan: zodra Israël wél besluit het hele land van de rivier tot de rivier in te nemen, staat het wat Huckabee betreft volledig in zijn recht. Dat zou ‘prima’ zijn.
Libanon en Syrië
Dat scenario is niet slechts hypothetisch, zoals Huckabee in het interview suggereerde. Er zijn tal van signalen dat Israël helemaal geen genoegen neemt met ‘alleen’ historisch Palestina.
In het zuiden van Libanon houdt Israël nog altijd stukken land bezet – een schending van het bestand met Hezbollah –, en bouwt het deels op Libanees grondgebied een afscheidingsmuur. Een groep joodse kolonisten drong eerder deze maand Libanon binnen als provocatie om de kolonisering van het gebied in gang te zetten.
In Syrië houdt Israël sinds december 2024 een strook land bezet, naast de Hoogvlakte van Golan (Jawlan) die het al sinds 1967 bezet houdt en heeft gekoloniseerd. In het nieuw-bezette deel ligt de berg Hermon (Jabal al-Skeikh), waarnaar het Israëlische leger ‘toeristische tochten’ voor burgers organiseerde. De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Israel Katz zei afgelopen zomer dat Israël niet van plan is zich uit de nieuw-bezette delen terug te trekken.
Geen marginaal idee
Visies voor een Groot-Israël zijn niet nieuw, en zeker niet marginaal. De grondlegger van het moderne zionisme, Theodor Herzl, had eind 19e eeuw al in gedachten dat Israël zich van de Nijl tot de Eufraat zou uitstrekken. En velen na hem.
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu flirt openlijk met een ‘Groot-Israël’. In een interview op de Israëlische televisie in augustus vorig jaar gaf hij aan dat hij zich ‘sterk verbonden’ voelde met de ‘visie’ voor een Groot-Israël.
Binnen de huidige kolonistenbeweging is die visie gemeengoed, en onder christelijke zionisten buiten Israël evenzeer, bleek uit de documentaire ‘Een stap dichter bij het einde’ van The Rights Forum. Ook binnen het leger bestaat de visie: tijdens de genocide in Gaza doken beelden op van Israëlische militairen die een kaart van Groot-Israël van de rivier tot de rivier als embleem op hun uniform droegen.
En in reactie op het interview met Huckabee zei de Israëlische oppositieleider Yair Lapid dat zijn zionisme op de Bijbel is gebaseerd, en dat de Bijbelse grenzen inderdaad die van ‘Groot-Israël’ zijn. Let wel: Lapid wordt gezien als een liberale en seculiere politicus, in tegenstelling tot de extreemrechtse religieuze nationalisten in de regering-Netanyahu.
Geschokte Arabische wereld
De uitspraken van Huckabee in het interview met Carlson zorgden voor de nodige diplomatieke schokgolven. Uit Arabische landen klonken harde veroordelingen in termen als ‘extremistisch en roekeloos’, ‘absurd en provocatief’, en ‘gevaarlijk en opruiend’.
De Amerikaanse ambassade in Jeruzalem verzekerde dat het beleid van de VS vis-à-vis Israël niet is veranderd. Huckabee zelf heeft op X fel van zich afgebeten en Carlson van leugens en nep-journalistiek beschuldigd – overigens zonder afstand te nemen van zijn principiële steun voor een Groot-Israël van Egypte tot Irak.
Beleid of niet, het zou naïef zijn om Huckabee’s woorden als een onrealistische droom van een individu af te doen. De Amerikaanse president Donald Trump wist wie hij met Huckabee als ambassadeur aanstelde. De onvoorwaardelijke steun en de bereidheid van de VS om de instituten van het internationaal recht kapot te maken om Israël straffeloos zijn gang te kunnen laten gaan, in combinatie met de stevig gewortelde ideeën over Groot-Israël, maken de weg vrij voor verder Israëlische expansionisme.
‘De geschiedenis leert ons dat expansionistische mogendheden niet stoppen, tenzij ze daartoe worden gedwongen’, zei journalist Dena Takruri in een video van nieuwszender Al-Jazeera over Groot-Israël. En in de woorden van VN-rapporteur Francesca Albanese: ‘De bezetting van Palestina moet worden gezien als onderdeel van een breder project van dominantie.’
