Dertien staten dreigen met maatregelen als Nederland zijn verbod op import uit Israëlische nederzettingen niet intrekt. Nederlandse bedrijven worden in de VS al tien jaar geboycot als zij weigeren zaken te doen met nederzettingen.
Dertien Amerikaanse staten dreigen met maatregelen als Nederland zijn verbod op import uit Israëls illegale nederzettingen op de door Israël bezette Palestijnse Westelijke Jordaanoever niet intrekt. Dat staat in een brief van de 13 procureurs-generaal van de staten aan de Nederlandse ambassadeur in Washington. Ook het Verenigd Koninkrijk wordt aangepakt vanwege zijn aangekondigde sancties.
De staten schrijven dat het Nederlandse verbod op de import en verkoop van producten uit de nederzettingen inbreuk maakt op de soevereiniteit en nationale politiek van Israël. Ook zou door Nederland economische schade worden toegebracht aan internationale bedrijven en personen, mede in de VS en Nederland. Het derde verwijt is dat Nederland zich zou lenen voor de agenda van organisaties als Hamas en Hezbollah.
De staten dreigen met juridische maatregelen. ‘De economische schade die u onze staten en burgers dreigt te berokkenen, kan aanleiding geven tot rechtsmiddelen op grond van de Amerikaanse handelswetgeving’, schrijven zij. Ook bedrijven die door Nederland ‘gedwongen worden Israël te boycotten’ krijgen te maken met Amerikaanse wetgeving, aldus de brief.
De staten wijzen ook op bestaande ‘anti-BDS-wetgeving’. Die bestraft bedrijven en instellingen die – in lijn met internationale gedragscodes als de UN Guiding Principles on Business and Human Rights – geen zaken doen met Israëls illegale nederzettingen. De eerste staat die deze wetgeving invoerde was Illinois in 2014. In 2018 sloot Louisiana zich er als 25e staat bij aan.
The Rights Forum deed destijds onderzoek naar deze praktijk, en stelde vast dat ook Nederlandse bedrijven op Amerikaanse zwarte lijsten belandden. Zij werden uitgesloten van economische relaties en eventuele aandelen van de bedrijven werden gedumpt. Tot de slachtoffers behoorden de HEMA, ASN Bank, Triodos Bank, SNS Bank/Volksbank, Haskoning, Vitens en Dutch Lion Cooperatief.
In Nederland werd amper gereageerd op de gang van zaken. Het kabinet kwam niet in actie om de Nederlandse belangen te beschermen. Door The Rights Forum benaderde media deden weliswaar onderzoek, maar publicaties bleven uit.
De nieuwe dreigbrief van de 13 staten en de genoemde anti-BDS-wetgeving beogen Israël de vrije hand te laten bij de etnische zuivering en kolonisering van bezet Palestina, en die te stimuleren. Staten en bedrijven die daar niet aan meewerken worden gestraft. Daarmee wordt een keuze afgedwongen tussen ‘gehoorzaamheid’ aan de VS en Israël enerzijds, en hun verplichtingen onder het internationaal recht anderzijds.
In juli 2024 oordeelde het Internationaal Gerechtshof dat de Israëlische militaire en civiele aanwezigheid in Palestina illegaal is. VN-lidstaten zijn verplicht om op geen enkele manier bij te dragen aan die illegale situatie. Dat kan onder meer door het instellen van een verbod op handel met nederzettingen. Op dat pad heeft Nederland net een eerste stapje gezet – met de actie van de Amerikaanse staten als gevolg.
De Amerikaanse aanpak is ook zichtbaar in de intentie het Internationaal Strafhof ‘steen voor steen’ af te breken. Ook dat offensief is primair bedoeld om Israël te vrijwaren van sancties vanwege zijn misdaden in Palestina. De ondermijning van het Hof door Israël en de VS duurt inmiddels bijna twaalf jaar en escaleerde begin 2025 bij aanvang van president Donald Trumps tweede termijn in het Witte Huis.
Na eerst 13 rechters en aanklagers te hebben gesanctioneerd, kondigde de VS op 9 oktober van dit jaar de sanctionering aan van het Strafhof als geheel. Hoewel de EU een wapen in huis heeft om de sancties te neutraliseren – het blokkeringsmechanisme of blocking statute – is dat nog niet geactiveerd. Een meerderheid van de Tweede Kamer nam al in oktober 2025 en april 2026 moties aan die vragen om directe activering van het mechanisme, tot dusver tevergeefs.
Deze week werd The Rights Forum geïnformeerd dat Nederland zou onderhandelen over de onttakeling van het Strafhof om aan de Amerikaanse eisen te voldoen. In de Tweede Kamer weigerde minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen (CDA) het alarmerende nieuws te ontkennen. Donderdag bevestigde Trouw de dreigende concessies.
