Premier Jetten en minister Sjoerdsma blijven vaag over Jettens bezoek aan Booking
Christine Teunissen (PvdD) stelde minister Sjoerdsma en premier Jetten vragen over Jettens bezoek aan Booking, dat geld verdient aan oorlogsmisdaden op de bezette Westelijke Jordaanoever. De antwoorden kwamen gisteren binnen: veel duidelijkheid geven die niet.
Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sjoerd Sjoerdsma (D66) komt er in antwoorden op schriftelijke vragen van Christine Teunissen (Partij voor de Dieren) niet toe Booking.com te veroordelen voor de activiteiten van het bedrijf op de bezette Westelijke Jordaanoever. Mede namens premier Rob Jetten merkt hij de activiteiten aan als ‘ongewenst’. Sjoerdsma deelt niet of er tijdens Jettens recente bezoek aan het bedrijf over het onderwerp is gesproken.
Teunissen stelde de Kamervragen naar aanleiding van een bezoek van Jetten aan Booking.com en zijn gesprek met de financieel directeur van moederbedrijf Booking Holdings, afgelopen augustus. Jetten deelde er een opgewekte post over op LinkedIn. Daarop volgde een golf aan kritiek van mensen die dat niet konden rijmen met zijn prominente deelname aan de Rode Lijn-demonstraties.
Booking verdient aan oorlogsmisdaden
Booking.com bemiddelt via zijn online platform in de verhuur van toeristische accommodaties in illegale Israëlische nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever en in Oost-Jeruzalem. De Israëlische kolonisering van Palestijns land geldt onder internationaal recht als oorlogsmisdaad, waaraan Booking bijdraagt en waarvan het profiteert. Daarom staan zowel Booking.com als Booking Holdings op de zwarte VN-lijst, waarvan onlangs een herziene versie verscheen.
In november 2023 deed The Rights Forum samen met ELSC, SOMO en Al-Haq aangifte tegen Booking wegens het witwassen van inkomsten uit oorlogsmisdaden – een strafbaar feit. Nadat het Openbaar Ministerie daar na tweeënhalf jaar geen vervolg aan had gegeven, startten The Rights Forum en haar partners in april 2026 een zogeheten artikel 12-procedure. Daarmee wordt het gerechtshof gevraagd om zelf te beoordelen of de aangifte tot vervolging moet leiden.
In april van dit jaar bleek uit onderzoek door The Rights Forum dat Booking tussen 2010 en 2025 in Nederland een belastingvoordeel van opgeteld 4,6 miljard euro heeft genoten. Gemiddeld droeg elke Nederlander 265 euro bij aan die genereuze korting.
Rode Lijn-demonstraties
Eén van de 29 Kamervragen van Teunissen ging over de Rode Lijn en de schijnbaar veranderde opstelling van Jetten sinds hij minister-president is. Op de vraag of hij zich kan verplaatsen in al die Nederlanders die hem hebben leren kennen als voorvechter van de rechten van de Palestijnen, die hem hebben gezien bij de Rode Lijn-demonstraties, en nu verbijsterd zijn dat hij kennelijk kritiekloos aanschoof bij een directeur van Booking, bleef hij het antwoord schuldig. Hij meldde slechts dat het bezoek een ‘eerste, algemene kennismaking’ was en dat Booking op de hoogte is van het kabinetsbeleid.
Booking verdient aan oorlogsmisdaden, maar de minister komt er niet toe het bedrijf te veroordelen
Dat kabinetsbeleid is sinds 2006 gebaseerd op het ‘ontmoedigen’ van bedrijven om zaken te doen met Israëls illegale nederzettingen. Het recent van kracht geworden sanctiebesluit verbiedt alleen de handel in producten uit illegale nederzettingen, maar niet de dienstverlening aan die nederzettingen, zoals die van Booking. Over uitbreiding van het sanctiepakket heeft de minister een ‘verkenning’ in voorbereiding die ‘op korte termijn’ met de Tweede Kamer wordt gedeeld, laat Sjoerdsma aan Teunissen weten. Anders dan Nederland zal het Verenigd Koninkrijk wel een verbod instellen op dienstverlening.
Dat het ontmoedigingsbeleid sinds 2006 blijkbaar geen effect heeft gehad op de activiteiten van Booking, zoals Teunissen in één van haar vragen suggereert, valt volgens de minister niet vast te stellen.
Minister-president Rob Jetten in gesprek met Ewout Steenbergen, de CFO van Booking Holdings. Dochterbedrijf Booking.com verdient al jaren aan accommodaties in illegale Israëlische nederzettingen op bezet Palestijns land en staat sinds 2020 op een zwarte lijst van de VN. Toch prees Jetten het bedrijf op LinkedIn uitvoerig als innovatief en verantwoord. (c) LinkedIn Rob Jetten
Formeel antwoord
Eén van de vragen van Teunissen laat duidelijk zien hoe belangrijk een verbod op de dienstverlening is. Uit aandeelhoudersdocumenten van Booking Holdings blijkt, stelt Teunissen, dat het bestuur de activiteiten in de illegale nederzettingen niet wil stoppen vanwege (onder andere) het ontbreken van zo’n verbod. Op de vraag wat de minister daarvan vindt, volgt slechts een formeel antwoord: over interne afwegingen van een specifiek bedrijf kunnen geen uitspraken worden gedaan.
Eenzelfde formeel antwoord geeft hij op de vragen over het enorme belastingvoordeel dat Booking van Nederland heeft gekregen. De fiscale geheimhoudingsplicht verhindert hem er iets over te zeggen. Wel laat hij weten dat de belasting geen instrument is om in te zetten in internationale betrekkingen: die is daar niet voor bedoeld.
Gemiddeld droeg elke Nederlander 265 euro bij aan Bookings belastingkorting
Teunissen verwijst in één van haar vragen naar de Hoge VN-Commissaris voor de Mensenrechten. Die concludeerde in een rapport dat bedrijven een centrale rol spelen bij de bouw en uitbreiding van illegale nederzettingen op de bezette Westoever, en dat ze daarmee bijdragen aan, onder andere, de confiscatie van land door Israël en de etnische zuivering van Palestijnen. Hoe kijkt de minister daar tegenaan?
Internationaal recht
In het antwoord verwijst de minister naar het Internationaal Gerechtshof. Dat stelde in juli 2024 dat derde staten niet mogen bijdragen aan het in stand houden van de door Israël gecreëerde onrechtmatige situatie in de bezette Palestijnse Gebieden. Het kabinet erkent dat, schrijft de minister, en verwijst dan opnieuw naar het ontmoedigingsbeleid. Dat Nederland door dat vrijblijvende beleid nog steeds bijdraagt aan de instandhouding van de bezetting en daarmee het internationaal recht schendt, daar maakt de minister in zijn antwoord geen woorden aan vuil.
Maar: is tijdens Jettens bezoek in augustus nou over Bookings activiteiten op de Westoever gesproken, of niet? De minister draait er mede namens de premier omheen. Hij meldt slechts een aantal keer dat het ‘op verschillende momenten’ met Booking is besproken. Resultaat heeft dat niet gehad, moet worden vastgesteld.
