Dat is de boodschap van de Raad van Bestuur (RvB) van Booking Holdings in aanloop naar de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering die vandaag, 2 juni, plaatsvindt. Aanleiding is een voorstel van een aandeelhouder die wil weten hoe de RvB de mensenrechtenrisico’s heeft beoordeeld die verband houden met de activiteiten van Booking in de illegale Israëlische nederzettingen. Het voorstel is te lezen in de prospectus van de vergadering (Proposal 6, p.101).
Booking verdient aan activiteiten op gestolen Palestijns land
Booking.com ligt al jaren onder vuur vanwege de verhuur van illegale Israëlische accommodaties op gestolen Palestijns land. The Rights Forum tracht het bedrijf juridisch ter verantwoording te roepen, maar ondervindt tegenwerking.
Booking verdient aan oorlogsmisdaden
Sinds 1967 verdrijft Israël de Palestijnse inwoners van Oost-Jeruzalem en de Westelijke Jordaanoever om hun land te koloniseren. Intussen leven ten minste 750.000 Israëlische (en andere, onder wie ook Nederlandse) kolonisten in honderden illegale nederzettingen en zogenoemde ‘buitenposten’ in bezet Palestijns gebied. In april kondigde Israël de bouw van 34 nieuwe nederzettingen aan.
De kolonisering geldt onder internationaal recht als oorlogsmisdaad, waaraan Booking.com bijdraagt en waarvan het profiteert. Om die reden werd het moederbedrijf in februari 2020 door de VN op een zwarte lijst geplaatst, waarop inmiddels zowel Booking Holdings als Booking.com staan.
Aangifte en artikel 12-procedure
In november 2023 deed The Rights Forum samen met ELSC, SOMO en Al-Haq aangifte tegen Booking wegens het witwassen van inkomsten uit oorlogsmisdaden – een strafbaar feit. Tweeënhalf jaar later heeft het Openbaar Ministerie daar nog geen vervolg aan gegeven.
In april startten The Rights Forum en haar partners daarom een zogeheten artikel 12-procedure. Daarmee wordt het gerechtshof gevraagd om zelf te beoordelen of de aangifte tot vervolging moet leiden. Om de kosten van de procedure te dekken is een crowdfundingactie gestart.
Oordeel Internationaal Gerechtshof
De aangifte tegen Booking kreeg op 19 juli 2024 een steun in de rug. Toen oordeelde het Internationaal Gerechtshof dat Israëls aanwezigheid in Oost-Jeruzalem en op de Westoever inbreuk maakt op het Palestijnse recht op zelfbeschikking en op het verbod op de toe-eigening van land met geweld – en illegaal is.
Het Gerechtshof droeg de internationale gemeenschap – vooral staten die nauwe banden met Israël onderhouden – op om economische relaties te verbieden voor zover die bijdragen aan Israëls illegale aanwezigheid in Palestina (zie paragraaf 278, pagina 76). Ondanks die juridische verplichting heeft Nederland – gastland van het Gerechtshof – het gevraagde verbod nog niet ingesteld. Sterker, over 2024 en 2025 ontving Booking belastingvoordelen van ruim 1,2 miljard euro.
Israël intensiveert bezetting
In vervolg op het oordeel van het Gerechtshof gaf de VN Israël de opdracht om zich vóór 18 september 2025 volledig terug te trekken uit bezet gebied, dat te herstellen naar de situatie van voor de bezetting, en de Palestijnse bevolking schadeloos te stellen. Israël heeft de bezetting en kolonisering sindsdien verder geïntensiveerd.
Ook Booking heeft het oordeel van het Internationaal Gerechtshof genegeerd, al is dat wel degelijk op zijn activiteiten van toepassing.
Lees verder
Lees minder
De RvB roept de aandeelhouders op tegen het voorstel te stemmen. In tweeënhalve pagina (p.102-104) worden argumenten in stelling gebracht, waaruit moet blijken dat het voorstel overbodig en ongewenst is. De RvB beroept zich daarbij op een aantal commissies, deskundigen en initiatieven die het mensenrechtenbeleid van Booking Holdings bewaken.
Zwarte VN-lijst
Wat waren de overwegingen om ten aanzien van Israëls illegale kolonisering een uitzondering op het beleid van transparantie te maken? En wat zijn de overwegingen van het bedrijf om in die uitzondering te volharden, zelfs nu vaststaat dat Booking daarmee (onder andere) een oorlogsmisdaad faciliteert? Waarom krijgen aandeelhouders geen antwoord op die vragen?
Booking staat sinds februari 2020 op een zwarte VN-lijst. Bovendien staat het al jaren bloot aan toenemende interne en externe ophef. De kans dat de door de RvB opgevoerde commissies en deskundigen daar niet vele malen over zijn gestruikeld is klein. Toch hebben die geen van allen ingegrepen.
Wegkijken is ingebouwd in het beleid van Booking. Volgens de RvB moet het mensenrechtenbeleid worden gezien als ‘holistisch’ of overkoepelend kader, en niet als garantie voor stipte naleving – of de intentie daartoe. Het holistische beleid biedt Booking de ruimte om naar eigen inzicht van mensenrechtenbeleid te kunnen afwijken, met medewerking van de commissies en deskundigen.
Juridisch verbod
De RvB stelt herhaaldelijk dat Booking Holdings zich laat leiden door de UN Guiding Principles on Business and Human Rights (UNGP’s), specifiek de artikelen 17-19 (p.17-21). Maar die staan Booking niet toe zich te verrijken aan oorlogsmisdaden. Ook schrijft de RvB dat Booking zijn activiteiten uitsluitend laat beperken door een juridisch verbod, waaruit volgt dat het bedrijf moet worden gedwongen om zich aan de regels te houden.
Tot slot voelt de RvB zich geroepen het voorstel inhoudelijk te diskwalificeren – zonder er op in te gaan:
Bovendien bevat het voorstel van de indiener algemene, ongefundeerde beweringen dat de onderneming activiteiten en relaties onderhoudt die verband houden met schendingen van het internationaal humanitair recht en de mensenrechten, en wordt er verwezen naar een aantal subjectieve, onjuiste conclusies van bronnen die niet noodzakelijkerwijs in overeenstemming zijn met de financiële langetermijnbelangen van onze aandeelhouders.
In tegenstelling tot wat Booking beweert, zijn de ‘ongefundeerde beweringen’ harde bewijzen dat het bedrijf zich schuldig maakt aan het faciliteren en profiteren van de illegale Israëlische kolonisering van gestolen Palestijns land. Op 14 mei presenteerde de Amerikaanse organisatie Ekō daar actueel en overvloedig bewijs voor, nadat onder andere Amnesty International en Human Rights Watch dat eerder deden.
De ‘bronnen’ die door de RvB worden beschuldigd van ‘subjectieve, onjuiste conclusies’ zijn gezaghebbend: de VN-Veiligheidsraad (resolutie 2334, 23 december 2016) • Het Internationaal Gerechtshof (Adviesopinie, 19 juli 2024) • Expert-artikel over de Nederlandse wet- en regelgeving ter bestrijding van witwassen • Publicatie van Amnesty International over Bookings branchegenoot Airbnb • Publicatie van het Business and Human Rights Centre over Bookings reactie op de situatie in Oekraïne.
‘Financiële langetermijnbelangen’
De betrokkenheid van Booking bij schendingen van het internationaal humanitair recht en de mensenrechten staat vast. Dat het beëindigen van die schendingen ‘niet noodzakelijkerwijs in overeenstemming is met de financiële langetermijnbelangen van onze aandeelhouders’, zoals de Board schrijft, verraadt de mentaliteit van het bedrijf: als er geld verdiend kan worden ten koste van mensenlevens, is dat niet per se een probleem. De kans dat een meerderheid van de aandeelhouders de gang van zaken blokkeert, is klein: verreweg de meeste aandelen van het zeer winstgevende Booking Holdings zijn in handen van institutionele beleggers als Vanguard, BlackRock en JPMorgan.
Druk uitoefenen
Voor verandering is druk van anderen nodig. Om te beginnen van de bijna 25.000 werknemers van het bedrijf. Velen hebben zich al uitgesproken in de wetenschap dat de activiteiten van hun bedrijf hen medeplichtig maken. Het wachten is op degenen die zich tot dusver stil hebben gehouden. Daarbij kunnen zij rekenen op de blijvende inzet van ngo’s zoals Ekō, Amnesty, Human Rights Watch, ELSC, SOMO, Al-Haq, The Rights Forum en vele andere organisaties.
