De Tweede Kamer steunt de opschorting van het handelsdeel van het EU-Israël Associatieverdrag wegens aanhoudende mensenrechtenschendingen door Israël. Dit nadat de druk op het kabinet daartoe verder was toegenomen. Ook over andere Palestina-moties werd gestemd.
De Tweede Kamer nam twee moties aan die het EU-Israël Associatieverdrag verder onder druk zetten. Dat sluit aan op het Europees Burgerinitiatief om het volledige Associatieverdrag met Israël op te zeggen dat enkele dagen eerder de benodigde 1 miljoen handtekeningen had binnengehaald. Ook riepen vorige week meer dan 60 mensenrechten- en hulporganisaties en ruim 350 Europese oud-diplomaten op om het associatieverdrag op zijn minst gedeeltelijk op te schorten. Het kabinet was verdeeld over de motie: D66 en CDA stemden voor, VVD tegen.
De motie van Kati Piri (PRO) verzocht het kabinet te pleiten voor opschorting van het handelsdeel van het EU-Israël-associatieverdrag. De motie van Hanneke van der Werf (D66) vraagt de regering zich binnen de Europese Unie actief in te zetten voor het vormen van een kopgroep van lidstaten die pleit voor opschorting van het handelsdeel van het EU-Israël-associatieakkoord. Behalve kabinetspartijen D66 en CDA stemden PRO, FvD, DENK, PvdD, SP en Volt voor beide moties.
Artikel 2 van het EU-Israël Associatieverdrag stelt dat respect voor mensenrechten en democratische principes essentiële elementen van de samenwerking zijn. Dat kan niet samengaan met de goed gedocumenteerde, grove mensenrechtenschendingen in de door Israël bezette Palestijnse gebieden. Dat de moties op ‘het handelsdeel’ van het verdrag inzetten, komt omdat het héle verdrag opzeggen door álle EU-landen moet worden gesteund. Voor het opschorten van een deel van het akkoord is een gekwalificeerde meerderheid voldoende.
De VVD zakte afgelopen donderdag in het plenaire debat af naar een nieuwe ondergrens. Ondanks de herhaaldelijke en voortdurende schendingen van het internationaal recht door Israël, stelde de buitenlandwoordvoerder van de VVD Nicole Maes dat ze ‘bondgenoot’ Israël daarvoor niet wil veroordelen.
Een flinke meerderheid (111 van de 150 stemmen) van de Tweede Kamer was voor de motie van Christine Teunissen (PvdD), waarin ze de regering vraagt zich actief in te zetten voor onbelemmerde toegang voor het internationale Rode Kruis tot alle detentiecentra in Israël waar Palestijnen worden vastgehouden. De urgentie daarvan werd op de dag dat de motie was ingediend, 9 april, nog eens onderstreept door publicatie van een rapport van Save the Children, dat martelingen, seksueel misbruik en uithongering van kinderen in Israëlische detentiecentra beschrijft.
Ook over de UNRWA, de VN-organisatie voor hulp aan Palestijnse vluchtelingen, werd gestemd. Een motie van Annelotte Lammers (Groep Markuszower) om de financiële steun aan UNRWA volledig stop te zetten, haalde het niet, ondanks steun van PVV, JA21, Groep Markuszower, BBB, SGP en Keijzer.
Over de motie van VVD’er Ruud Verkuijlen, om ‘de financiering voor UNRWA op te schorten bij verifieerbare hernieuwde signalen van terreurbanden’, werd niet gestemd. Toen Verkuijlen hem eerder deze maand indiende, leidde dat tot verontwaardiging bij een deel van de Kamer, omdat de UNRWA met de motie opnieuw en zonder enige reden verdacht werd gemaakt. Verkuijlen besloot de motie nu ‘aan te houden’, en op een later moment eventueel alsnog in stemming te brengen. Hij gaf daar geen reden voor.
Over een andere motie van Lammers werd wel gestemd: die riep het kabinet op geen bijeenkomsten van Oxfam Novib of aanverwante organisaties meer bij te wonen. Volgens Lammers gaat het om ‘organisaties waarop een terroristische organisatie direct of indirect invloed uitoefent’ – we schreven er al eerder over. Een kwart van de Kamer stond achter deze motie.
Drie moties over medische evacuaties werden in stemming gebracht, een werd aangenomen: die van CDA’er Elles van Ark over een onderzoek naar het hervatten van medische evacuaties van kinderen uit de Gazastrook naar Nederland. De Wereldgezondheidsorganisatie heeft een lijst met 18.500 Palestijnse burgers, onder wie 4.000 kinderen, die wachten op medische evacuaties uit de Gazastrook. Alle drie de regeringspartijen stemden voor deze motie. Het gaat hierbij alleen om een onderzoek naar de mogelijkheden voor evacuatie.
Een motie van Sarah Dobbe (SP), die specifiek gaat over de evacuatie van kinderen die de Gazastrook al hebben verlaten, maar in één van de omringende landen wachten op daar niet beschikbare gespecialiseerde hulp, werd verworpen. Ook regeringspartijen VVD en CDA stemden tegen deze motie.
Alle drie de regeringspartijen stemden tegen een motie van Stephan van Baarle (DENK), waarin hij de regering verzoekt actief te werken aan het scheppen van de voorwaarden voor medische evacuaties. In het debat waarin die motie werd ingediend, op 9 april, merkte minister Sjoerd Sjoerdsma (D66) van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking op dat de regering al aan het onderzoeken is onder welke voorwaarden medische evacuaties mogelijk kunnen worden gemaakt, en dat de motie overbodig is. Van Baarle was het hier niet mee eens, omdat de motie niet gaat over het onderzoeken van voorwaarden, maar om het scheppen van daarvan.
Tot slot een aantal andere moties die het noemen waard zijn.
De motie van Sarah Dobbe (SP) over het zogeheten ‘blocking statute’ werd aangenomen. Dat blocking statute is een mechanisme dat de EU kan inzetten om rechters en aanklagers van het Internationaal Strafhof te beschermen tegen de werking van sancties. De VS heeft tegen minstens elf medewerkers van het Internationaal Strafhof sancties ingesteld. In oktober vorig jaar werd een motie van D66’er Jan Paternotte aangenomen om het blocking statute toe te passen, maar in EU-verband is dat er nog niet van gekomen. Dobbe vraagt de regering zich ervoor te blijven inspannen, juist omdat het Internationaal Strafhof in Nederland gevestigd is.
Een motie van Stephan van Baarle (DENK) die de regering verzoekt opnieuw pogingen te doen aanvullende sancties in te stellen tegen gewelddadige Israëlische kolonisten en in Europees verband intensiever te proberen een meerderheid voor een aanvullende sanctiepakket te krijgen, werd door ruim tweederde van de Tweede Kamer gesteund. Ook de drie kabinetspartijen stemden voor. Het kolonistengeweld op de Westelijke Jordaanoever is sinds 7 oktober 2023 schrikbarend toegenomen.
Een motie van Sarah Dobbe (SP) over een onderzoek naar mogelijke wapenleveranties door Nederland aan Israël sinds 7 oktober 2023, werd verworpen. Minister Sjoerdsma had die motie ontraden, omdat er ‘de facto vrijwel geen wapenexport plaats vindt’ en er een ‘zeer streng beleid is’. Dobbe diende de motie in na berichtgeving in Trouw vorige maand dat een schip onder Nederlandse vlag mogelijk wapens heeft afgeleverd in Israël. Regeringspartij D66 stemde voor Dobbe’s motie, CDA en VVD stemden tegen.
